woordenlijst

Alternate vervanger van een hoofdrol- of bijrolspeler die niet in dagelijks in de productie meespeelt. Soms heeft een alternate vaste speeldagen

 

Arrangement bewerking van een bestaande muziek voor een andere bezetting, een bepaalde stijl of een bepaalde gelegenheid. De melodielijn ligt nagenoeg vast waarbij een arrangeur nieuwe partijen schrijft met invulling, tweede en verdere stemmen. Hierbij worden ook regelmatig veranderingen in bijvoorbeeld tempi en dynamiek aangebracht.

 

Componist schrijver van de muziek voor de liedjes en de muziek tussen scènes en voor dansnummers. De muziek speelt een belangrijke rol bij het overbrengen van emoties en sfeer.

 

Choreograaf / Choreografie ontwerper van de dans/beweging voor een productie

 

Dance captain lid van het dansensemble die de leiding heeft over repetities en warming-up voor de voorstelling

 

Decorontwerp(er) creeert de omgeving waarin de productie/scènes zich afspelen die wordt gevormd door decorstukken en rewisieten. Uitgangspunten hierbij zijn onder andere:
  • de locaties waar scènes zich afspelen
  • het type theater/toneel
  • de wijze waarop decorstukken en rekwisieten (kunnen) worden opgebracht om van locatie te veranderen
  • tijdsbeeld en sfeer
  • letterlijke uitbeelding van een locatie of suggestie
Dirigent leider van het orkest/band. Interpreteert de muziek en beslist hoe een compositie gespeeld moet worden. De dirigent bepaalt het tempo van de muziek en is vaak de schakel tussen het orkest/band in de orkestbak en de acteurs op het toneel. De dirigent zorgt dat de muziek en de uitvoering op het toneel harmonieus samengaan.

 

Dramaturg de dramaturg draagt stukken aan, vertaalt, bewerkt en/of doet onderzoek naar de (historische) context van een stuk. De dramaturg is de denktank van een theatergezelschap. Bovendien staat de dramaturg de regisseur en de acteurs bij tijdens het repetitieproces.

 

Ensemble groep acteurs/actrices die in diverse nummers, vaak koornummers, meedansen en -zingen en soms enkele kleinere rollen voor hun rekening nemen.

 

Geluidontwerp(er) de geluidontwerper bedenkt voor de muziek van het orkest en de zangpartijen een klankbeeld dat wordt uitwerkt in een technisch plan. Daarnaast kunnen ook geluidseffecten en andere vormen van geluid in het ontwerp worden opgenomen. Uitgangspunten hierbij zijn onder andere:
  • de klank
  • het volume
  • de richting
  • de inhoudelijke functie van een geluid
  • de interactie met andere geluiden en de andere elementen binnen een voorstelling
Jukebox-musical Musical gebaseerd op bestaande muziek van een bepaalde groep of uit een bepaald tijdperk.  Voorbeelden zijn:
  • Mamma Mia (muziek van ABBA)
  • We Will Rock You (muziek Queen)
  • Ich Will Spass (duitse muziek uit de jaren 80)
  • Dromen zijn bedrog (50 jaar nederlandse popmuziek)
Kostuumontwerp(er) een kostuumontwerper gaat op zoek naar de kleding die het beste bij een productie past of ontwerpt nieuwe kleding. Uitgangspunten hierbij zijn onder andere:
  • het tijdsbeeld
  • de karakters van de personages
  • de sfeer
  • functionaliteit (pasvorm, draagbaarheid, (snel)verkledingen)

Ook accesoires en schoenen zijn onderdeel van het kostuumontwerp

 

Libretto de tekst, bestaande uit dialogen en regieaanwijzingen, die ten grondslag ligt aan een theatrale opvoering met muziek

 

Lichtontwerp(er) de lichtontwerper maakt een belichtingsplan voor de belichting van de productie. Belichting heeft verschillende doelen:
  • zichtbaar maken van personen, plaatsen en/of voorwerpen
  • onzichtbaar maken van delen van het toneel voor bijvoorbeeld een decorwissel
  • leiden van de aandacht van het publiek
  • sfeer bepalen
  • suggestie van een locatie (bijvoorbeeld lichtval door tralies om een gevangenis uit te beelden)

Uitgangspunten hierbij zijn de te belichten plaatsen, personen en voorwerpen, en dat deze gedurende de juiste tijdstippen in de juiste hoeveelheid licht met de juiste kleur gebruikt zijn. Dit geheel moet daarbij dan weer in een juiste compositie staan. De belichting hoort daarmee dan de stemming te onderstrepen of aan te geven.

 

Make-Up ontwerp(er) de make-up ontwerper ontwerpt de opmaak van de acteurs/actrices. Dit kan varrieren van 'gewone ' make-up tot grime en soms zelfs bodypaint. Bij het make-up ontwerp moet rekening worden gehouden met onder andere:
  • het tijdsbeeld
  • de karakters van de personages
  • de sfeer
  • functionaliteit
Muzikale supervisie coordinatie van alle aspecten die met de muziek hebben te maken zoals arrangementen, samenstelling orkest/band, repetities, opnames

 

Orkestratie Bewerken van een muziekstuk voor een orkest door het toekennen van muziekinstrumenten aan een partij. Hierbij moet rekening worden gehouden met de mogelijkheden en onmogelijkheden van de instrumenten, zoals:
  • de ambitus van het instrument (hoogste/laagste nog comfortabel te spelen noot)
  • de klankkleur (een hobo heeft een veel doordringender Klank dan een viool)
  • instrumentspecifieke (on)mogelijkheden; een viool kan twee tonen tegelijk spelen, de meeste blaasinstrumenten niet; een harp kan geen lange noten spelen; blazers moeten ademhalen; violisten hebben te maken met stokvoering enz.
  • het dynamisch bereik
  • de samenklank van verschillende instrumenten: fagot en cello versmelten bijzonder mooi met elkaar, maar altviool en klarinet net weer minder
Overture muziek die wordt gespeeld voor het doek opgaat. Veelal een medley van de melodien uit de productie

 

première de eerste officiele voorstelling van een productie

 

Producent bedrijf of persoon die besluit een productie in het theater te brengen. De producent regelt alles wat voor het tot stand komen van de productie noodzakelijk is, waaronder:
  • licenties
  • mederwerkers
  • repetitieruimte
  • financien
  • theater(s)
  • marketing
  • kaartverkoop
  • publiciteit

In sommige gevallen zijn producenten ook betrokken bij het creatieve proces.

 

Pruiken/Haardracht ontwerper ontwerpt de pruiken/kapsels. Hierbij horen ook baarden, snorren en bakkebaarden. Belangrijk bij het ontwerp van pruiken/kapsels zijn:
  • tijdsbeeld
  • de karakters van de personages
  • functionaliteit (pasvorm, draagbaarheid, (snel)verkledingen)
Regisseur heeft de artistieke leiding over een productie. De regisseur begeleidt de acteurs, decorbouwers, kostuum- en lichtontwerpers, bepaalt de inhoudelijke lijn en de uiteindelijke voorstelling. Zijn veelal vroeg in het productieproces al betrokken en begeleiden de productie tijdens de repetities en try-outs tot de première. Soms blijven ze betrokken tot de laatste voorstelling.

 

Resident Director regisseur die verbonden is aan een theater, theatergezelschap of producent. Ze verzorgen de regie tijdens de speelperiode. Soms zijn ze nauw betrokken bij het vaststellen van het repetoir. 

 

Scenografie ontwerpen van, en beslissen over alle onderdelen van een toneelproductie die de scène maken tot wat ze moet zijn om de correcte sfeer (in overleg met de regisseur) van de voorstelling te laten zien.
Safety curtain

 

het safety curtain is een doek dat voor en na de voorstelling en in pauze aan de voorzijde van het toneel naar beneden wordt gelaten. het doek heeft een brandvertragende werking en heeft als doel te voorkomen dat brand op het toneel zich verspreidt naar de zaal. Tijdens de voorstelling kan in noodgevallen het doek snel worden neergelaten.

 

Soms wordt het safety curtain voor de voorstelling gebruikt als projectiescherm met bijvoorbeeld het logo van de musical.

 

Score het geheel aan muziek en liedteksten

 

Schrijver(liedteksten) Schrijft de liedteksten. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om:
  • het verwoorden van de gedachten van een karakter,
  • het vertellen van een deel van het verhaal
  • een (gezongen) dialoog tussen twee of meer karakters
  • het verwoorden van een emotie
  • inzicht geven in de ontwikkeling van een karakter
Script (schijver) de scriptschrijver schrijft het verhaal en de dialogen en geeft vaak al aanwijzining voor de feitelijke uitvoering. Uitgangspunten hierbij zijn het plot en de ontwikkeling van de karakters. Het script is de blauwdruk voor een voorstelling. Een script is opgebouwd uit dialoog en actie. Dialoog is wat de personages zeggen. Actie is alles wat je ziet gebeuren.

 

Swing acteur / actrice die meerdere ensmeble-/dansrollen kent en invalt als een ensemblelid als understudy op moet omdat een hoofd- of bijrolspeler niet beschikbaar is

 

Try-out een proefvoorstelling waarmee wordt gepeild hoe publiek zal reageren op een voorstelling. Na een try-out wordt de voorstelling aan de hand van de reacties verbeterd.

 

Understudy vervanger van een hoofd- of bijrol die dagelijks in de productie meespeelt in een bijrol of in het ensemble

 

Uitvoerend producent Draagt de verantwoording voor de artistieke, financiële en technische vertaling van artistieke ideeën naar een concreet productieplan. Voorbeelden van werkzaamheden: geeft leiding aan medewerkers van de afdeling, organiseert de werkzaamheden, is verantwoordelijk voor een goede formatie, organisatie en taakverdeling, maakt planningen voor het productieteam, is verantwoordelijk voor het budget, legt verantwoording af aan de directie, vertaalt de wensen en eisen van het artistieke team per productie naar concreet uit te voeren activiteiten, maakt de begroting en bewaakt de kosten.