| Wilde kinderen Tarzan wordt vanaf jonge leeftijd opgevoed door wilde dieren, zonder enig contact met mensen. Hij is sterk, intelligent, vindingrijk en heeft een gevoel voor goed en kwaad ontwikkeld. Als hij als volwassen man voor het eerst mensen ziet herkent hij zichzelf in hen en voelt zich tot hen aangetrokken. De werkelijkheid is echter anders.
Dat kinderen bij dieren opgroeien zonder menselijk contact is zeldzaam, maar komt wel voor. Er zijn circa honderd gevallen bekend van kinderen die voor een kortere of langere periode bij wilde dieren hebben geleefd. In hoeverre als deze verhalen op waarheid zijn gebaseerd is niet bekend. Het meest voorkomend is dat deze kinderen bij wolven of honden opgroeien. Ze worden dan ook wel wolfskinderen genoemd. De kinderen werden over het algemeen gevangen als prooi voor de jongen van de wolf. Als het kind echter de geur van de wolven overnam beschouwde de moederwolvin het kind als een van haar eigen jongen. Ook komt het voor dat kinderen door de ouders worden achtergelaten in de wildernis of op zeer jong leeftijd vluchten voor (huiselijk) geweld. Kinderen die om andere redenen met een minimum aan menselijk contact zijn opgegroeid (bijvoorbeeld eenzaam opgesloten kinderen) vertonen veel gelijkenissen met de kinderen die in het wild zijn opgegroeid.
De overeenkomsten tussen deze kinderen zijn:
Kinderen die zijn opgegroeid bij dieren hebben vaak nog een aantal overeenkomsten:
Als kinderen worden geboren zijn de hersenen nog niet volledig ontwikkeld. De verdere ontwikkeling van de hersenen wordt gestimuleerd door impulsen uit de omgeving. Als geen mensen in de buurt zijn zullen kinderen de menselijke eigenschappen niet ontwikkellen zoals:
Ook het voedsel wat ze eten heeft gevolgen voor de kinderen. Kinderen die bij wilde dieren opgroeien eten veelal hetzelfde als de dieren waar ze bij opgroeien. Vaak is dit een eenzijdig dieet van rauw vlees of verse vruchten en/of bladeren. Als deze kinderen later in de geciviliseerde wereld komen hebben ze een grote weerstand tegen gekookt en gebakken voedsel.
Daar waar Tarzan met redelijk succes graag menselijke eigenschappen wil ontwikkelen en kennis wil vergaren is de werkelijkheid gecompliceerder. Of, en in hoeverre kinderen de onwtikkelingsachterstand kunnen inhalen verschilt. Het hangt af van de mate van ontwikkeling die ze hadden op het moment dat ze bij de wilde dieren terecht kwamen, hoelang ze bij de wilde dieren hebben geleefd, op welke leeftijd ze (weer) met mensen in contactkomen en vele factoren die (nog) niet bekend zijn. In tegenstelling tot kinderen die eenzaam opgesloten zijn geweest kennen kinderen die bij dieren zijn opgegroeid vaak wel emoties, herkennen ze gelaatsuitdrukkingen. Het is echter zo goed als onmogelijk voor deze kinderen om zich zover te ontwikkelen dat ze zelfstandig in de mensenmaatschappij kunnen functioneren.
Boeken Tarzan verscheen voor het eerst in 1912 in All Story Magazine, een 'pulp'-magazine. Dit waren tijdchriften met een aantal korte verhalen en enkele series. Het verhaal dat in het tijdschrift verscheen was Tarzan of the Apes, a romance in the jungle. Bijzonder was dat ondanks de lengte van het verhaal de uitgever had besloten om het verhaal in een keer te publiceren in plaats van als een serie. Tarzan was niet het eerste verhaal van schrijver Edgar Rice Burroughs voor All Story Magazine. Zijn eerste verhaal, ' Under de moons of mars' was al een groot succes geweest. De uitgever vroeg Burroughs vervolgens een verhaal te schrijven in de trent van Ivanhoe. Burroughs had het verhaal snel klaar, maar het werd niet goed genoeg bevonden om te publiceren. Een gedesillusioneerde Burroughs wilde al stoppen met schrijven, maar de uitgever vroeg hem een vehaal te schrijven met een onderwerp naar keuze.
Burroughs kwam met het verhaal van de zoon van een adelijke engelse familie die in Afirka was geboren en van wie de ouders waren overleden toen het jongetje ongeveer 1 jaar was. Het jongetje werd gevonden door een vrouwtjesaap en opgevoed tussen de mensapen. Het verhaal zou vertellen over de geestelijke ontwikkeling van de jongen die zichzelf leerde lezen zonder de gesproken taal te kennen. Hoe zijn ratio hem boven zijn vrienden den vijanden uit de jungle zou doen uitstijgen en over zijn ontmoeting met een blank meisje en zijn kennismaking met de geciviliseerde wereld. Hoewel het verhaal snel werd geschreven had hij wel even moeite met de naam. In eerste instantie had hij voor de naam Zantar gekozen, maar dit klonk niet goed, vervolgens kwam Tublat-Zan, maar de derde keer was het raak, Tarzan!
De lezers waren razend enthousiast. Ze vonden het verhaal geweldig, maar hadden een probleem met het einde, Tarzan eindigde zonder Jane.
Het vervolg, ' The Return of Tarzan' werd door de uitgever afgewezen. Burroughs verkocht het aan een concurerend magazine. Omdat aan boeken meer geld was te verdienen stuurde Burroughs de magazines en brieven van lezers naar verschillende uitgevers van boeken. Geen van de uitgevers had interesse, maar er was wel een krant met interesse. Hierdoor werd uiteindelijk ook de interesse van de boekuitgevers gewekt en in 1914 verscheen het eerste boek, ' Tarzan of the Apes' . Het boek verkocht goed en kreeg goede recensies.
Films Na de popularitieit in magazines, tijdschrijften en boeken kon de film niet uitblijven. In 1918 ging de eerste Tarzanfilm in New York in première. De eerste film Tarzan was Elmo Lincoln. Hij was niet de eerste bkeus van Burrouhgs omdat hij de elegantie miste die bij Tarzan hoorde. Bij het publiek was Lincoln echter populair en al snel volgde meerdere films. Tot 1932 waren het nog allemaal films zonder geluid. In 1931 werd Burroughs benaderd door MGM om een Tarzan-film met geuid uit te brengen. Burroughs vond het een goed idee, maar had een probleem. MGM wilde het eerste verhaal verfilmen, Trazan of the Apes, maar Burroughs had de filmrechten van dat boek al verkocht. Voor ieder probleem is een oplossing en in dit geval werd gekozen om het verhaal te herschrijven en een nieuwe titel te geven, ' Tarzan the Ape Man' . Het verhaal zou zich in zijn geheel in Afrika afspelen. De Amerikaanse Jane Porter werd de Engelse Jane Parker. Hoe Tarzan in Afrika terecht was gekomen werd in de film verder buiten beschouwing gelaten.
Voor Tarzan werd de olympisch zwemkampioen Johnny Weismuller gecast en als zijn tegenspeelster Maureen O'Sullivan. Hoewel Tarzan in deze geluidsfilm niet veel sprak zorgde hij wel voor een van de bekenste geluiden uit de wereld van de film, de Tarzan-Yell. De films waren mateloos populair in het door een depressie geteisterde Amerika. De censor had echter wel problemen met de schaars geklede acteurs en het feit dat Tarzan en Jane ongehuwd samenwoonden in de boomhut.
Na het succes in de film volgde de stripboeken en hoorspelen, en ook nu was succes verzekerd. De strips verschenen in een serie in de krant en later in boekvorm. De hoorspelen werden uitgezonden als een serie op de radio. Jane werd vertolkt door de dochter van Burroughs, Joan, en Tarzan door haar man Jim Pierce die ook al eerder in de film Tarzan had gespeeld.
In de jaren 50 leek het succes van Tarzan ten einde. Begin jaren 60 laaide de populariteit weer op. Een bibliothekaresse wilde de boeken verbannen omdat de inhoud immoreel was. Tarzan en Jane woonden ongehuwd samen. Het was duidelijk dat ze de boeken niet had gelezen want in het tweede boeken trouwen Tarzan en Jane. De oude Tarzanfans voelden zich genoodzaakt voor hun held in de bres te springen om de verbanning van de boeken te voorkomen. Met de hernieuwde aandacht werden de boeken opnieuw uitgegeven en met succes. Al snel volgenden nieuwe films, nu in kleur en Trazan verscheen op TV. Tot op de dag van vandaag worden de Tarzanboeken uitgegeven en zijn de films te zien op TV en in de bioscoop. Disney zorgde er met de tekenfilm uit 1999 voor dat Tarzan de eeuwwisseling goed overbrugde.
Een groot deel van bovenstaande informatie is afkomstig van de website www.tarzan.com
In de loop der tijd heeft het oorspronkelijke verhaal veel wijzigingen ondergaan. De verschillen tussen het oorspronkelijke verhaal en de tekenfilm van bijna 90 jaar later zijn groot:
De musical De tekenfilm van Disney was tevens de basis voor weer een nieuw medium om het verhaal van Tarzan te vertellen, de musical.
Om deze wens gestalte te geven kwamen ze uit bij Pichon Baldinu, de choreograaf van de wereldberoemde luchtacrobatiek groep De La Guarda. Hij moest de apen laten slingeren en de vlinders laten vliegen. Voor de caste betekende dit veel trainen om de techniek van de luchtacrobatiek onder de knie te krijgen.
Bob Crowley vroeg Phill Collins om nieuwe nummers voor de musical te schrijven. Phill Collins schreef voor de tekenfilm al vijf nummers. Voor 'You'll be in my heart' won hij zelfs een Oscar. Voor de musicalproductie schreef hij nog negen nummers. Sommigen werden op het allerlaatste moment geschreven, 'Who Better Than Me' , 'Sure as Sun Turns to Moon' en 'No Other Way' . Voor Phill was het niet de eerste kennismaking met het fenomeen musical. Als jongetje speelde hij Artfull Dodger in de musical Oliver (en Cameron Mackintosh was zijn understudy).
Bob Crowley tekende naast de regie ook voor het decor en de kostuums. Om Tarzan en de apen aan de lianen te laten slingeren werd een ingenieus decor ontworpen. Het decor was opgebouwd als een soort kijkdoos. De drie wanden bestonden uit een luchtkussen met gaten. Het kussen was weggewerkt achter groene slierten die de jungle voorstellen. Door de gaten in de wand konden de acteurs op en af gaan, hangend aan touwen. Als ze het gat zouden missen zorgde het luchtkussen ervoor dat er geen gewonden zouden vallen. Omdat de acteurs veel op handen en voeten moesten lopen was het toneel voorzien van een zachte en verende vloer.
De rol van Korchak was een uitdaging voor David Henry Hwang en Phill Collins. In de film werd Korchak behoorlijk eendimensionaal geportreteerd. Voor de musicalversie moest hij mee dimensies krijgen, waardoor zijn rol in de musicalversie groter zou worden dan in de tekenfilm. Met nummers als 'Het moet, het moet' waarin duidelijk wordt dat Korchak zich verantwoordelijk voelt voor de kolonie en 'Als de maan bij de sterren' waarin Kala haar genegenheid toont voor de vader van haar overleden kind. Dit alles met als doel Korchak ' menselijker' te maken.
Voor de rol van Tarzan werd gezocht naar een jonge, atletische man, niet te gespierd maar met een goed ontwikkeld bovenlijf die goed kon bewegen en een sterke pop/rock stem had. Uiteindelijk werd American Idol deelnemer Josh Strickland gecast voor de rol van Tarzan. Voor de definitieve beslissing viel moest hij drie maanden kang met een prive-trainer aande slag om het juiste figuur en conditie te krijgen. Voor Josh Strickland was het zijn broadway debuut. Jenn Gambatese als Jane was al eerder in beeld. In 2002 deed ze al auditie voor de eerste Tarzan-workshop in 2002.
Op 10 mei 2006 ging de musical op Broaway in het Richard Rodgers Theatre in première. Ondanks de hoge verwachtingen werd de show niet zo goed ontvangen. Al tijdens de try-outs bleek dat de zichtlijnen in het theater niet goed waren en ook de critici waren niet enthousiast. De algemene beschouwing was ' een langdradig spektakel' . Ruim een ruim jaar na de première viel op 8 juli 2007 het doek op Broadway. De musical had slechts 486 voorstellingen en 35 try-outs gespeeld.
Kort na de Broadway première, op 22 mei 2006, werd bekend dat de Europese première van de musical in Nederland zou plaatsvinden. Joop van den Ende Theaterproducties had rechten bemachtigd.
Disney en Phill Collins bleven nauw betrokken bij de ontiwkkeling van de musical. Omdat de musical op Broadway geen doorslaand succes was werd de voorstelling voor de Europese première flink aangepast. Onduidelijkheden in het verhaal moesten worden verbeterd. Zo werd de openingsscène aangepast om beter te laten zien dat de babygorilla van Kala en Korchak door een luipaard wordt vermoord, hetzelfde luipaard dat later de ouders van Tarzan vermoord. Hierdoor moest duidelijker worden waarom Kala zich aangetrokken voelt tot het mensenkind. Het toneel van het Circustheater in Scheveningen bood meer mogelijkheden voor nog meer spektakel en meer actie buiten het toneel. Er werden extra dingen toegevoegd, zoals de spin en de cast en het orkest werden uitgebreid. Hierdoor moesten ook de choreografien compleet worden aangepast. Ook werden nieuwe elementen toegevoegd aan bepaalde scènes en was nieuwe muziek nodig. De nummers Jungle Funk en Mensenkind werden aangepast en sommige dialogen werden gewijzigd. Ook werd meer gewerkt met kleur zodat de groene box ook ander sferen kon uitstralen.
Zoals wel vaker bij musicals van grote producenten die naar het buitenland gaan moest de invulling van de hoofdrollen door Disney worden goedgekeurd. De rol van Tarzan werd in de laatste auditieronde omgezet naar een TV-auditie. Jamai Loman die als een van de zes overgebleven auditanten nog kans maakte op de rol zag af van verdere deelname. De overige deelnemers, John Vooijs, Wouter Braaf, Ron Link, Dennis Ter Vergert en Mark Beelen reisden af naar New York voor een aantal workshops om zich op de TV-auditie voor te bereiden. Bij deze TV-auditie kregen de lezers van de Telegraaf, de kijkers van SBS 6 (beiden goed voor ieder 1 stem) en diversen betrokkenen bij de productie de kans om hun stem uit te brengen op de kandidaat van hun keuze. Phill Collins was niet live aanwezig maar had zijn stem op video opgenomen. Zijn stem werd als laatste bekend gemaakt en gaf de doorslag. Ron Link werd hiermee de Nederlandse Tarzan. In een eerder stadium was Chantal Janzen al gecast als Jane.
Om het circustheater voor te bereiden op de nieuwe productie waren technische aanpassingen noodzakelijk waarvoor zelfs het dak van het theater moest worden getild. Dit was nodig om het systeem voor de luchtakrobatiek te installeren.
Voor Chantal Janzen werd nog een extra gadget ontworpen. Voor de scène waarin ze op de hangmat uit de nok van het toneel naar beneden zakt moest ze in korte tijd omkleden en vijf trappen op. Om haar meer tijd te geven werd een lanceerbuis gemaakt waarin ze staand naar de nok van het theaer werd gelanceerd.
Na Utrecht verhuisde iedereen naar Scheveningen waar het theater inmiddels klaar was om verder te kunnen repeteren. Op 27 maart vond uiteindelijk de eerste try-out plaats. De première was op 15 april 2007 in het Circustheater in Scheveningen. In tegenstelling tot Broadway waren de reacties van pers en publiek enthouasiast. De kaartverkoop in de eerste maanden versloeg alle records voor Nederland.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Disney wilde iets uitzonderlijks neerzetten en het eerste idee was om Tarzan als een reizende show a la Cirque de Soleil te produceren waarbij het publiek rondom het toneel zou zitten. De kosten zouden echter dermate hoog zijn dat Disney de plannen moest heroverwegen. Hierdoor kwam het creatieve team (met o.a. Thomas Schumacher (directeur Disney), Bob Crowley (regie, decor, kostuums), David Henry Hwang (script) en Phill Collins (muziek en liedteksen) toch weer uit bij het traditionele theater. De wens voor een uitzonderlijke en uitdagende productie was echter niet van tafel.
De kostuums werden zo ontworpen dat de acteur nog zichtbaar was. Omdat veel in de lucht werd gewerkt werden de kostuums zwevend aangemeten. Zo kon men zien hoe het ontwerp er in zwevende houding en tijdens de beweging uit zou zien. Dit hield wel in dat acteurs al hangend in een tuigje kostuums moesten passen en geduldig moesten blijven hangen tijdens het afspelden.
De repetities begonnen niet zoals gebruikelijk in de Focus-studio's, maar in Utrecht waar vijf weken lang werd gewerkt. Focus kon het reusachteige decor van Tarzan dat nodig was voor de repetities niet herbergen . In verband hiermee werd uitgeweken naar een lege fabriek in Utrecht. een oude tramwerkplaats. Deze hal was één van de weinige locaties in Nederland die met een hoogte van 18 meter hoog genoeg is en een dakconstructie heeft die sterk genoeg om alles letterlijk aan op te hangen. Vooral de fysieke aspecten van de musical waren een grote uitdaging voor de cast. In de fabriekshallen waren een aantal repetitieplekken aangelegd waarvan twee met een box van 15 meter hoog om het 'vliegen' te kunnen oefenen. Verder was er een atelier voor het vervaardigen en op maat maken van de kostuums en nog meer praktische zaken die in deze fase van de productie moeten worden geregeld.
