ACHTERGRONDEN

Oklahoma Trail of Tears door Robert Lindneux

Spaanse en Franse ontdekkingsreizigers drongen in de 16de en 17de eeuw door tot het gebied dat nu Oklahoma heet. Oorspronkelijk werd de streek bevolkt door indianenstammen. Frankrijk verkocht het zogeheten Louisianaterritorium uiteindelijk in 1803 aan de Verenigde Staten. Het land was zo dor dat het alleen geschikt werd geacht om er de Indiaanse stammen naar toe te verplaatsen. Deze indianen werden verdreven uit het oosten om de expansiedrang van de kolonisten niet te remmen. In de 'Indian Removal Act ' van 1830 werd het gebied bestemd als Indianen territorium en kreeg de gouverneur de mogelijkheden om verdragen met indianenstammen te sluiten. De vijf geciviliseerde stammen (Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, en Seminole) namen het voortouw bij de verhuizing. De feitelijke verhuizing van het oosten naar het westen verliep desastreus en vele indinanen verloren het leven. Een van de routes waarlangs de indianen naar het westen gingen wordt de 'Trail of Tears' genoemd.  

De Choctaw-Indianen gaven Oklahoma zijn huidige naam. In hun taal betekent okla 'volk' en homa 'rood'. De vijf stammen werden geciviliseerd genoemd omdat ze veel zaken van de blanken overnamen. Ze organiseerde zich in autonome staten, maakten wetten en richtte rechtbanken op. Ook zorgden ze voor scholen en zelfs christelijke kerken. Verder ontwikkelde ze een vorm van plaatsgebonden landbouw, hielden huisdieren, bouwden 'Europese' huizen en droegen 'Europese' kleding. Zelfs het houden van slaven hadden ze overgenomen van de blanken. Hoewel in de 'Indian Remowal Act' was opgenomen dat de indianen die niet wilden verhuizen ingezetenen konden worden van de staat bleek de praktijk anders te werken. Wie niet vrijwillig ging werd gedwongen.

 

Ondertussen onstond steeds meer onvrede tussen de noordelijke en zuidelijke staten van Amerika. Het industriele noorden was economisch beter af dan het agrarische zuiden waardoor een scheefgroei ontstond in de welvaart. De belastingafdracht aan de federale overheid was de zuidelingen ook een doorn in het oog. Zij vonden het ontrecht dat ze ook belasting moesten betalen voor de slaven. Ook de samenstelling van de senaat die gebaseerd was op inwonersaantallen van de staten viel niet in het voordeel van de zuidelijke staten uit. De belangrijkste tegenstelling was echter de slavernij. De kantoenplantages uit het zuiden draaiden op slavernij. Met de uitbreiding van de verenigde staten naar het westen wilden de planatgehouders ook uitbreiden naar de nieuwe staten in het westen en daar net als in het zuiden ook slaven gebruiken om op de plantages te werken. De noordelijke staten waren hier tegen.

In 1861 brak de burgeroorlog uit tussen de noordelijke staten (de unie) en de zuidelijke staten die zich hadden afgescheiden (de confederatie). Aanleiding voor de oorlog was de verkiezing van Abraham Lincoln als president. Hoewel Lincoln gematigd was in zijn verkiezingscampagne was zijn standpunt tegen de uitbreiding van de slavernij aanleiding voor de zuidelijke staten om zich af te scheiden. Zij voelden de verkiezing als een regelrechte aanval op hun recht om als staat een eigen beleid te voeren. Bij zijn inauguratie als president verwierp Lincoln de afscheiding en riep dat afvallig staten op om terug te keren. De confederatie gaf geen gehoor aan deze oproep en zette hun actie kracht bij door de belegering van een federaal fort dat was gelegen in een van de zuidelijke staten. Lincoln wilde de unie van alle staten ondanks alles behouden en de burgeroorlag was een feit. In eerste instantie werd gedacht dat de oorlog snel beslist zou zijn, maar dit bleek niet het geval. Hoewel de oorlog was gestart om de unie in zijn geheel te behouden werd in een later stadium van de oorlog de afschaffing van de slavernij een belangrijke drijfveer. Nadat de noordelijke staten in 1865 de burgeroorlog definitief hadden gewonnen werd de afschaffing van de slavernij opgenomen in de grondwet.

 

Kaart van Oklahoma rond 1890: geel is indian territory, rood is oklahoma territorySommige van de indianenstammen hielden slaven en kozen in de Amerikaanse burgeroorlog de zijde van het confederatie. Daarom werden zij na 1865 gedwongen nieuwe overeenkomsten te tekenen waarbij ze een deel van hun land moesten afstaan. Het grootste deel van het centrale en zuidelijke indiaanse territorium kwam weer in bezit van de overheid. Een deel van met name het zuidelijke territorium werd aan ander stammen toegewezen, maar het centrale deel bleef in bezit van de overheid. Het oostelijk deel bleef indianen territorium. Wel werden de indianen gedwongen overeenkomsten te tekenen om bijvoorbeeld treinverkeer door hun territorium toe te staan. Oklahoma werd een toevluchtsoord voor criminelen (outlaws), lanbouwers (farmers), veehouders (cowboys) en alle soorten gelukszoekers.

 

In 1870 begon de beweging van kolonisten naar het centrale overheidsland in het Indianen territorium. In 1884 besliste een rechter dat het geen misdaad was om te gaan wonen op land dat in 1866 door de overheid aan de indianen was toegewezen.  De druk om de territoria die aan de indianen waren toegewezen vrij te geven voor de kolonisten nam steeds verder toe. In 1889 nam de overheid de indianen het aan hen toegewezen land grotendeels weer af. Op 22 april van dat jaar werd het startschot gegeven voor kolonisten om het land kosteloos in bezit te krijgen. Dit resulteerde in de grote Landrush. Het land was opgedeeld in percelen die waren gemarkeerd met paal. De 50.000 Kolonisten mochten na het startschot het land betreden om zich een stuk land toe te eigenen door paal te grijpen. Zij die (illegaal) al voor het startschot grond claimden, werden Sooners genoemd . Tot 1895 zouden nog meerdere van deze landrushes plaatsvinden.
 

vlag Oklahoma

De ontdekking van olie lokte nog meer mensen naar Oklahoma en was een belangrijke stimulans voor de toetreding van Oklahoma tot de Verenigde Staten. Al in 1892 werd in het congres een voorstel gedaan om Oklahoma tot de verenigde staten toe te laten treden. De indianenstammen verzette zich hier echter tegen. Zij wilden een eigen staat oprichten. In 1905 mislukte dit echter definitief. In 1906 maakte het congres de toetreding van Oklahoma mogelijk. Op 16 november 1907 werd Oklahoma formeel, als 46ste, een staat van de Verenigde Staten. De musical Oklahoma! speelt in de periode vlak voor de officiële toetreding tot de Verenigde Staten.


 

Green grow the Lilacs (Lynn Riggs)Lynn Riggs

De musical Oklahoma! is gebaseerd op het toneelstuk 'Green Grow the Lilacs ' van Lynn Riggs. Lynn Riggs was een dichter en toneelschrijver van (deels) Cherokee afkomst die inspiratie haalde uit de mensen en de verhalen van het zuiden van Amerika. Riggs werd in 1899 geboren nabij Claremont Oklahoma, in het indianenterritorium. Na de militaire academie te hebben afgerond kwam hij in Chicago terecht en van daaruit trok hij naar New York. Hij verkocht boeken en werkte als corrector bij de Wall Street Journal. In zijn vrije tijd bezocht hij veel toneelvoorstellingen. Terug in Oklahoma werkte Riggs als journalist voor de Oil en Gas Journal. Geïnspireerd door het werk en het overlijden van Alan Seeger wilde hij zelf gaan schrijven. Hij ging engels studeren en begon met het schrijven van gedichten en toneelstukken. Dit bleef niet zonder succes. Hij won een studiebeurs waarmee hij een jaar naar Europa kon gaan. Daar schreef hij zijn eerste grote toneelstuk, Green grow the Lilacs. Een toneelstuk over het leven van gewonen mensen in Oklahoma aan het eind van de negentiende eeuw. Een tijd van snelle en onzekere veranderingen. Het verhaal draait om Curly die Laurey het hof maakt en uiteindelijk met haar trouwt. Laurey is doodsbang voor de psychopatische hulp op haar boerderij. Op bruiloft start de hulp een gevecht met Curly. De hulp valt in zijn eigen mes en overleeft dit niet. Curly wordt vastgehouden voor verhoor, maar weet te ontsnappen naar zijn vrouw. Hier eindigt het toneelstuk terwijl de cowboys of stage het volksliedje 'Green grow de lilacs' zingen. Het toneelstuk ging op 26 januari 1931 in première en werd een groot succes. 

 

De musical

Rodgers en Hammerstein hadden onafhankelijk van elkaar het plan om van het toneelstuk een musical te maken. Beiden zagen hun idee afgewezen door hun artistiek partners, respectievelijk Lorenz Hart en Jeremy Kern. Dit resulteerde in de eerste samenwerking van Rodgers en Hammerstein.

Gezamenlijk lukte het hen om het toneelstuk om te zetten naar een nieuw soort musical, dat los stond van de Broadwaymusical zoals die tot dan toe werd gemaakt. Oklahoma! werd de eerste musical waarin het plot, de personages, de muziek en de teksten volledig met elkaar waren geïntegreerd tot één geheel. Tot dat moment bestonden musicals vaak uit een mager verhaal dat als kapstok diende om de liedjes (veelal hits) aan op te hangen. De mensen onthielden de liedjes en vergaten het verhaal. Het gebeurde zelfs dat liedjes in meerder musical te horen waren. Bij Oklahoma! werden zang en dans gebruikt om het verhaal te ondersteunen.

Rodgers en Hammerstein zette de verhaallijn op volgens de opzet van Europese operettes. Het verhaal draait om twee liefdeskoppels, één serieus (Laurey en Curly) en één komisch (Ado Annie en Will Parker). De problemen en de hereniging aan het eind van beide koppels worden aan elkaar gespiegeld. Er ontstaat een conflict door de aanwezigheid van een derde partij (respectievelijk Jud en Ali Hakim).

 

Het toneelstuk van Riggs begint met een toneelaanwijzing:

It is a radiant summer morning--the kind of morning which, enveloping the shapes of earth--men, cattle in the meadow, blades of the young corn, streams--makes them seem to exist now for the first time, their images giving off a visible golden emanation that is partly true and partly a trick of imagination, focusing to keep alive a loveliness that may pass away.

Hammerstein vond deze regels zo mooi dat hij het zonde vond dat deze door het publiek nooit gehoord zouden worden. Het inspireerde hem de omschrijving in een lied te verwerken. Het resulteerde uiteindelijk in de openingssong van de musical, 'Oh, what a beautiful mornin'.

 

Ook voor het samenstellen van de cast gingen ze op een andere manier te werk dan tot dan toe gebruikelijk was. Gebruikelijk was dat acteurs gezocht die ook konden zingen. Rodgers en Hammerstein zochten daarentegen zangers die konden acteren. Gevolg was dat in de originele productie geen bekende musicalsterren in de cast aanwezig waren.

De musical werd gerigisseerd door Rouben Mamoulian. De cast bestond uit Betty Garde (Aunt Eller), Alfred Drake (Curly), Joan Roiberts (Laurey), Celeste Holm (Ado Annie), Lee Dixon (Will Parker), Joan McCracken en Howard Da Silva. De choreografie was van de hand van Agnes de Mille. Voor Oklahoma! had zij slechts voor één Boradwayshow voorzien van een choreografie (Hooray for what, 1937). In de try-out fase van deze show was ze al ontslaggen. Zij voorzag Oklahoma! echter van één van meest in het oog springende elementen, het bijna 15 minuten durende ballet aan het eind van de eerste acte (het droomballet waarin wordt verbeeld dat Laurey niet kan kiezen tussen Jud en Curly). Zowel Mamoulian als de Mille waren temperamentvol wat tijdens de repetitieperiode regelmatig leidde tot heftige aanvaringen.

 

afiche Oklahoma St. James Theatre

De eerste try-outs waren in New Haven. Bij de eerste try-out vond Mamoulian dat de show een knallende finale nodig had. Hij had een aantal witte duiven laten trainen om voor het vallen het doek het toneel op te vliegen. De duiven bleven echter in de nok rondvliegen en lieten hun uitwerpselen op het toneel vallen. De duiven werden snel geschrapt. De verwachtingen van de Broadway critici waren niet groot. De producenten, New York Theater Guild, hadden al tijden geen hit meer gehad en dit was een laatste alles-of-niets poging om het tij te keren. Rodgers had nog nooit met een andere schrijver gewerkt dan Lorenz Hart en Hammerstein had ook al tien jaar geen hit meer gehad. Dit gecombineerd met een grotendeels onervaren cast kon het niet anders zan dan het project gedoemd was te mislukken, aldus de Broadway critici. Na het zien van 'Away we go ', zoals Oklahoma! in eerste instantie heette, wisten de critici het zeker, gedoemd om te floppen. Te weinig humor, te netjes, te melodramitsch, te lang, choreografie te kunstzinnig en het duurde te lang voor de danseressen op het toneel kwamen. Het publiek daarentegen was over het algemeen wel enthousiast.

 

De lokale critici opperde een paar suggesties om de musical te verbeteren. Bij de try-outs in Boston was de show levendiger, korter en was er meer ruimte voor zang. Het lied 'boys and girls like you and me' boys and girls werd geschrapt.

 

Er bleven echter nog twee problemen over, de onaantrekkelijke titel en de finale. Nadat de co-director de musical in de try-outs had gezien merkte ze op dat het jammer was dat er geen nummer over het land zelf in de musical zat. Rodgers en Hammerstein schreven direct het nummer Oklahoma. Eerst bedoeld als een duet van Laurey en Curly werd het nummer omgebouwd tot een showstopper waar het hele ensemble aan mee deed. Omdat het nummer zo spetterend was werd besloten een uitroepteken achter de titel de zetten. Dit was de oplossing voor beide problemen. Een spetterende finale en een nieuw naam voor de musical, Oklahoma!

De première van Oklahoma! was op 11 maart 1943 in het St. James Theatre op Broadway. Vanweg een sneeuwstorm was de zaal slechts half gevuld bij de première. Desondanks waren de kritieken lovend en was de show onmiddellijk een succes. Het nummer Oklahoma! zou in 1953 het officiële lied van de staat Oklahoma worden.

 

Op 2 december 1943 werd de 'Original Broadway castrecording' uitgebracht. Het was voor het eerst dat een musical in zijn geheel was opgenomen, met alle leden van de origLP Originele Broadwayproductie Oklahomainele cast, het koor en het orkest.

 

De show stond 5 jaar op Broadway (2.212 voorstellingen) en had daarmee vijftien jaar lang het record van de langstlopende productie op Broadway. Nadat de show op Broadway stopte ging de originele cast op tour waarbij in 51 weken zeventig steden werden bezocht. Alles bij elkaar heeft de show bijna tien jaar onafgebroken getourd.

 

In 1944 won Oklahamo als eerste musical de Pullitzer Price voor het beste toneelstuk en was de eerste musical waarvan een 'original cast recording ' van de hele show werd uitgebracht. In 1955 werd van de musical een film gemaakt door Fred Zinnemann. De film volgde in grote mate het verhaal van de toneelversie. Slechts twee nummers werden geschrapt (Ali Hakim' s 'It' s a Scandal, it' s a Outrage' en Jud' s 'Lonely Room'). Het resulteerde dan ook in een voor die tijd lange film (2,5 uur). De film won twee Oscars.

 

 

award jaar categorie genomineerd/winnaar
Tony Award 1980 mannelijke bijrol (Harry Groener) genomineerd
Tony Award 1980 vrouwelijke hoofdrol (Christine Andreas) genomineerd
Laurence Olivier Award 1980 mannelijke hoofdrol (John Diedrich) genomineerd
Laurence Olivier Award 1980 aanstormend talent (Alfred Molina) genomineerd
Tony Award 1993 speciale Tony Award voor 50-jarige jubileum winnaar
Laurence Olivier Award 1999 musical winnaar
Laurence Olivier Award 1999 mannelijke hoofdrol (Hugh Jackman) genomineerd
Laurence Olivier Award 1999 vrouwelijke bijrol (Josefina Gabrielle) genomineerd
Laurence Olivier Award 1999 bijrol (Shuler Hensley) winnaar
Laurence Olivier Award 1999 bijrol (Jimmy Johnston) genomineerd
Laurence Olivier Award 1999 regie (Trevor Nunn) genomineer
Laurence Olivier Award 1999 choreografie (Susan Stroman) winnares
Laurence Olivier Award 1999 decorontwerp (Anthony Ward) winnaar
Laurence Olivier Award 1999 lichtontwerp (David Hersey) genomineerd
Tony Award 2002 revival musical genomineerd
Tony Award 2002 mannelijke hoofdrol (Patrick Wilson) genomineerd
Tony Award 2002 mannelijke bijrol (Shuler Hensley) winnaar
Tony Award 2002 vrouwelijk bijrol (Andrea Martin) genomineerd
Tony Award 2002 regie (Trevor Nunn) genomineerd
Tony Award 2002 choreografie (Susan Stroman) genomineerd
Tony Award 2002 lichtontwerp (David Hersey) genomineerd
Drama Desk Award 2002 revival musical genomineerd
Drama Desk Award 2002 mannelijke hoofdrol (Patrick Wilson) genomineerd
Drama Desk Award 2002 choreografie (Susan Stroman) winnares

 

CD / DVD    
Castalbum    
Originele Broadwaycast1CDEngels1943
Originele Broadway cast1CDEngels1943
Originele Japanse cast1CDEngels1969
Revival Broadway cast1CDEngels1979
Revival Londense cast1CDEngels1980
Revival Londense cast, live1CDEngels1980
Engelse cast (nationale tour)1CDEngels1998
Special editions    
Originel Braodway,

incl. 4 bonustracks van de originele Londense cast

1CDEngels 
DVD    
Revival West End castDVDEngels 1998
Film    
Originele filmsoundtrack1CDEngels1955
FilmDVDEngels1955
Overigen    
Studio cast1CDEngels1952
Studio cast1CDEngels1964
Studio cast, The West End Orchestra And Singers1CDEngels