ACHTERGRONDEN

Macbeth is een van Shakespeares bekendste stukken. Het is gebaseerd op de waargebeurde geschiedenis van de Schotse koning Macbeth die op de troon kwam door in 1040 bij Dunsinan koning Duncan te doden. In 1057 slaagde Duncans zoon Malcolm erin op zijn beurt Macbeth ter dood te brengen.   Schotland tot koning Macbeth Schotland is in 843 'gesticht ' door Kenneth MacAlpin die zichzelf tot koning uitriep. Hij verenigde de vier volken (de Picten, de Scots, de Angelenen de Britons). De volken verenigden zich vanwege hun gezamenlijke Keltische oorsprong, de verspreiding van de Christelijke geloof en omdat ze samen sterker stonden tegen een nieuwe vijand, de vikingen.   Volgens het traditionele gebruik ging de troonopvolging via de mannelijke lijn. Als een troonopvolger nog niet oud genoeg was om te regeren als de koning kwam te overlijden ging het koningschap over naar de eerste volwassen man in de lijn van de troonopvolging. De troonopvolging had tot doel om voor stabiliteit te zorgen in deze roerige periode van krijgsheren. De mannelijke lijn van troonopvolging ging door tot koning Malcolm II. Deze had geen zonen, maar wel (in ieder geval) twee dochters. Hij vermoorde de laatst overgebleven man in de lijn van troonopvolging. Een van de dochters had een zoon, Duncan. In 1034 werd Malcolm II vermoord door zijn krijgsheren. Vermoedelijk was zijn kleinzoon Duncan hierbij betrokken. Duncan versloeg (vermoorde) vervolgens de andere krijgsheren en besteeg de troon als Duncan I. Hij trouwde met Sibylla Bearsson en kregen twee kinderen, Malcolm en Donald.   Macbeth (zoon van het leven) was getrouwd met de weduwe Gruoch. Gruoch was via familiebanden gerelateerd aan koning Malcolm II. Zij had al een zoon uit haar eerdere huwelijk, Lulach. Macbeth werkte samen met Thorfinn die heerste over het noorden van Schotland om Duncan I te verslaan. Thorfinn was vermoedelijk de halfbroer of neef van Duncan I. In augustus 1040 versloegen zij gezamenlijk Duncan I in een veldslag bij Elgin. Duncan had kort daarvoor een gevoelige nederlaag geleden tegen de Engelsen en de edelen wilden waarschijnlijke een sterkere man op de troon. Malcolm, de zoon van Duncan I, vluchtte na de moord op zijn vader naar Engeland. Thorfinn behield de macht in Noord-Schotland en Macbeth nam als naaste overgebleven familie van Malcolm II de macht over in Zuid-Schotland. Volgens de overlevering zou Macbeth in de eerste jaren van zijn heerschappij een goede koning zijn geweest. Hij was hierbij geholpen door Earl Siward. In 1054 viel deze Earl Siward schotland binnen. Bij de veldslag van Brinam Wood / Dunsinane versloeg hij de troepen van Macbeth. Macbeth zelf wist te ontsnappen en bleef regeren tot hij drie jaar later zou worden vermoord door Malcolm. Na de door van Macbeth werd het koningschap opgeëist door de stiefzoon van Macbeth Lulach. Deze werd op zijn beurt een paar maanden later vermoord door Malcolm die vervolgens koning werd.

Toneelstuk

In het toneelstuk krijgen Macbeth en Banquo, die terugkeren na een overwinning op het slagveld een voorspelling. Machtbeth zal Thane van Cawdor worden en daarna koning. Banquo zal de vader zijn van een lijn van troonopvolgers. Als de eerste voorspelling snel uitkomt groeit bij Macbeth de ambitie om ook de tweede voorspelling te laten uitkomen. Deze ambitie wordt gevoed door zijn vrouw, Lady Macbeth. Samen beramen ze de moord op de regerende koning Duncan en schuiven de schuld in de schoenen van enkele bedienden. Bij het ontdekken van de moord op Duncan door Macduff wijst Machbeth de onschuldige bedienden als moordenaars aan en vermoordt ze in een gefingeerde vlaag van woede. Duncans zoons vluchten naar Engeland. En bij gebrek aan een rechtmatig troonopvolger neemt Macbeth, als overgebleven familielid van Duncan, de troon over en wordt koning van Schotland. Vanwege de voorspelling dat Banquo de vader zal zijn van een lijn van troonopvolgers laat Macbeth ook Banquo vermoorden. Zijn zoon Fleance weet echter te ontsnappen. Banquo keert terug als geest om Macbeth te kwellen. Een verontruste Macbeth wil meer voorspellingen voor de toekomst en krijgt die: Wees op je hoede voor Macduff, je kan nooit gedood worden door iemand die door een vrouw is gebaard en je wordt niet verslagen tot het woud van Birman naar het kasteel in Dunsinane komt.   Omdat Macduff gevlucht is naar Engeland laat Macbeth iedereen in het kasteel van Macduff uitmoorden, waaronder zijn vrouw en kinderen. Alle moorden hebben een destructieve invloed op de geestesgesteldheid van Lady Macbeth. Malcolm en Macduff bereiden met de Engelsman Siward de invasie van Schotland voor. De dood van zijn vrouw doet Macbeth terugdenken aan de tijd dat alles nog normaal was. Ondertussen rukt het leger van Malcol, gecamoufleerd met takken, als een bewegend bos op naar het kasteel van Macbeth. Er volgt een veldslag, met als hoogtepunt de confrontatie tussen Macduff en Macbeth. Macbeth schept op dat hij onoverwinnelijk is omdat hij niet verslagen kan worden door een man die door een vrouw is gebaard. Macduff verklaart dat hij door een keizersnee is geboren en daardoor feitelijk niet door een vrouw is gebaard. Er volgt een gevecht en Macbeth wordt door Macduff onthoofd. In de laatste scène wordt Malcolm als de rechtmatige koning van Schotland gekroond met de suggestie dat hiermee de rust in het koninkrijk is teruggekeerd. Maar de voorspelling voor Banquo is nog niet vervuld…. In de tijd van Shakespear werd algemeen aangenomen dat koning James I een afstammeling was van Banquo en dat de laatste voorspelling ook was uitgekomen. In werkelijkheid heeft Banquo echter nooit bestaan.

Film en muziek In 1916 werd de eerste filmversie van Macbeth uitgebracht. In 1948 volgde een filmversie geregisseerd door Orson Welles. In de jaren die daarop volgde zijn een groot aantal filmversies van Macbeth uitgebracht. Ook zijn enkele televisie bewerkingen gemaakt. Daarnaast heeft het toneelstuk componisten geïnspireerd tot muzikale versies van Macbeth, waaronder een opera van Verdi en een eigentijdse rockopera in Australië. Deze rockopera, geschreven door Judy Stevens en Clarry Evans werd voor het eerst opgevoerd in 1976. In 1994 volgde een revival en in 2006 werd een geheel gemoderniseerde versie in Australië op de planken gebracht. De show was een groot succes.

Macbeth, een nieuwe musical In 2006 kon ook Nederland kennis maken met Macbeth als musical, in een productie van Greg & Baud producties. Greg & Baud producties is een stichting met als doelstelling de promotie van cultuur in het algemeen, en theater in het bijzonder. De afgelopen jaren heeft Greg & Baud Productions zich met name toegelegd op het produceren van amateurtheatervoorstellingen en het ondersteunen van verschillende activiteiten. In 2005 ontstond het idee om een musical te maken van het toneelstuk Macbeth. In september van dat jaar werd begonnen met de teksten (Sebastiaan Smits), de muziek (Tjeerd de Haas) en de arrangementen (Harry Konings, Tjeerd de Haas en Maurice Bierhuizen). In januari 2006 begonnen de repetities met een trainingsprogramma, gevolgd door een intensieve repetitieperiode. De regie was in handen Nell Tazelaar en Sebastiaan Smits. De kostuums werden ontworpen door Rita Geelhoed en het decor door Tjitte J. Meijer. In mei werd de aftrap gegeven met twee concerten in theater Kwadrant in Zoetermeer waarbij de muziek voor het eerst te horen was. Op 10 juni 2006 was de première in het openluchttheater Buytenpark in Zoetermeer.

CD' s
Castalbum
	Originele Nederlands Cast	1CD	Nederlands	2006