ACHTERGRONDEN
![]() Het verhaal van de geslepen koppelaarster die met haar trucjes haar meest begerenswaardige klant als goede partij voor zichzelf weet te winnen werd voor het eerst op het toneel gebracht in 1835 in een klucht van de Engelsman John Oxenford, A day well spent. In 1842 werd het stuk door de Oostenrijker Johann Nestroy bewerkt tot het Duitstalige Einen Jux will er sich machen. In 1938 probeerde Thornton Wilder het verhaal tot een nieuw toneelstuk te bewerken, The merchant of Yonkers. De productie flopte. Wilder liet zich echter niet uit het veld slaan en bewerkte het stuk verder tot het in 1955 resulteerde in het toneelstuk The Matchmaker dat direct een succes was. In 1958 werd van het toneelstuk ook een film uitgebracht.
Het toneelstuk The Matchmaker vormde de basis voor de musical Hello Dolly. Producent David Merrick stelde een creatief team samen bestaande uit Michael Stewart (script), Jerry Herman (muziek en liedteksten) en Gower Champion (regie en de choreografie) om het toneelstuk te bewerken tot een musical.
De try-outs werden gehouden in Detroit. De kritieken waren echter niet best. De show onderging dan ook een aantal wijzigingen. Producent David Merrick dreef zijn team tot het uiterste en dreigde iedereen wel een keer dat hij of zij ontslagen zou worden. Op 16 januari 1964 was dan toch de première in het St. James Theatre op Broadway en de show was een groot succes. Vooral de titelsong waarbij Dolly de trap af komt lopen met achter haar een vrolijk dansende stoet obers sloeg aan. De titelsong hoort inmiddels tot het nationaal erfgoed van Amerika. De show won het ongeëvenaarde aantal van tien Tony Awards dat jaar. De show stond zeven jaar aaneengesloten jaren op Broadway en werd in die tijd 2.844 keer gespeeld. Op 27 december 1970 werd de 2.844ste voorstelling gespeeld. Nieuwe producties volgden in 1975, 1978 en 1995. Carol Channing speelde ook in de laatste twee producties de titelrol.
Terwijl de show nog avond aan avond werd gespeeld op Broadway kwam in 1969 de film Hello Dolly uit met Barbra Streisand als Dolly Levy en Walter Matthau als Horace Vandergelder. Volgens geruchten was de sfeer op de set gespannen omdat de acteurs elkaars bloed wel konden drinken. Voor de filmbewerking werden twee nummers uit de musical geschrapt en werden twee nieuwe nummers toegevoegd. Op openingsnummer 'I put my hand in ' werd vervangen door 'Just leave everything to me ' dat beter bij de stem van Streisand paste. Het nummer Motherhood uit de hoedenwinkel werd geschrapt en voor de scène met de showstopper Hello Dolly werd een ballad toegevoegd, 'Love is only love '. De weduwe Molloy was in de film geen weduwe meer, maar een ongetrouwde jonge vrouw omdat dit beter zou aanslaan bij de publiek van eind jaren zestig. Voor het overige was de film een exacte kopie van de theaterversie. Legendarisch is de scène waarin Louis Armstrong Dolly verwelkomt met de titelsong. De film kreeg zeven oscarnominaties waarvan het er drie wist te verzilveren.
Veertig jaar na de wereldpremière van Hello Dolly maakte de show haar Nederlandstalige debuut in een vertaling en bewerking van Frans Mulder. De titelrol werd vertolkt door Willeke Alberti. Op 21 november 2004 ging Hello Dolly in de Stadsschouwburg in Eindhoven in première. |
| Prijzen | |||
| Award | jaar | categorie | genomineerd/winnaar |
| Tony Award | 1964 | mannelijke bijrol (Charles Nelson Reilly) | genomineerd |
| Tony Award | 1964 | vrouwelijke hoofdrol (Carol Channing) | winnares |
| Tony Award | 1964 | mannelijke hoofdrol (Michale Stewart) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | choreografie (Gower Champion) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | score (Jerry Herman) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | dirigent (Shepard Coleman) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | kostuumontwerp (Freddy Wittop) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | regie (Gower Champion) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | musical | winnaar |
| Tony Award | 1964 | producent (David Merrick) | winnaar |
| Tony Award | 1964 | kostuumontwerp (Oliver Smith) | winnaar |
| Tony Award | 1969 | excelentie in theater (Pearl Bailey) | winnares |
| Drama Desk Award | 1970 | uitstekende prestatie (Ethel Mermann) | winnares |
| Tony Award | 1978 | mannelijke hoofdrol (Eddie Bracken) | genomineerd |
| Tony Award | 1996 | revival musical | genomineerd |
| John Kraaijkamp Musical Award | 2005 | vrouwelijke bijrol grote musical (Marleen van der Loo) | genomineerd |
| John Kraaijkamp Musical Award | 2005 | mannelijke bijrol grote musical (Barend van Zon) | genomineerd |
| John Kraaijkamp Musical Award | 2005 | aanstromend talent (Jamai Loman) | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2010 | revival musical | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2010 | vrouwelijke hoofdrol (Samantha Spiro) | winnares |
| Laurence Olivier Award | 2010 | choreografie (Stephen Mear) | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2010 | kostuumontwerp (Peter McKintosh) | genomineerd |
| CD' s en DVD' s | ||||
| Castalbums | ||||
![]() | Originele Broadway cast | 1CD | Engels | 1964 |
![]() | Originele Broadway cast, deluxe edition | 1CD | Engels | 1964 |
![]() | Originele Parijse cast | 1CD | Frans | 1971 |
![]() | Revival Broadway cast | 1CD | Engels | 1994 |
![]() | Italiaanse cast | 1CD | Italiaans | 1999 |
| Film | ||||
![]() | Originele Filmsoundtrack | 1CD | Engels | 1969 |
![]() | Film | DVD | Engels | 1969 |
| Overigen | ||||
![]() | Studio cast | 1CD | Engels | 1993 |
![]() | Studio cast | 1CD | Engels | 1996 |
![]() | Studio cast, The Fantastic World of Musical | 1CD | Engels | 1967 |
![]() | Karaoke | 1CD | Engels |