ACHTERGRONDEN

affiche Einen jux will er sich machen

Het verhaal van de geslepen koppelaarster die met haar trucjes haar meest begerenswaardige klant als goede partij voor zichzelf weet te winnen werd voor het eerst op het toneel gebracht in 1835 in een klucht van de Engelsman John Oxenford, A day well spent. In 1842 werd het stuk door de Oostenrijker Johann Nestroy bewerkt tot het Duitstalige Einen Jux will er sich machen. In 1938 probeerde Thornton Wilder het verhaal tot een nieuw toneelstuk te bewerken, The merchant of Yonkers. De productie flopte. Wilder liet zich echter niet uit het veld slaan en bewerkte het stuk verder tot het in 1955 resulteerde in het toneelstuk The Matchmaker dat direct een succes was. In 1958 werd van het toneelstuk ook een film uitgebracht.

 

Het toneelstuk The Matchmaker vormde de basis voor de musical Hello Dolly. Producent David Merrick stelde een creatief team samen bestaande uit Michael Stewart (script), Jerry Herman (muziek en liedteksten) en Gower Champion (regie en de choreografie) om het toneelstuk te bewerken tot een musical.

 

affiche BroadwayproductieDe rol van Dolly Levy werd eerst aangeboden aan Ethel Merman. Die was echter nog aan het bijkomen van haar langdurige betrekking bij Gipsy en wees het verzoek af. Hierdoor kreeg Carol Channing de kans van haar leven. Naast Channing speelden David Burns (Horace Vandergelder) Charles Nelson Reilly (Cornelius), Jerry Dodge (Barnaby), Eileen Brennan (Irene) en Sondra Lee (Minnie Fay)mee in de originele productie.

 

De try-outs werden gehouden in Detroit. De kritieken waren echter niet best. De show onderging dan ook een aantal wijzigingen. Producent David Merrick dreef zijn team tot het uiterste en dreigde iedereen wel een keer dat hij of zij ontslagen zou worden.

Op 16 januari 1964 was dan toch de première in het St. James Theatre op Broadway en de show was een groot succes. Vooral de titelsong waarbij Dolly de trap af komt lopen met achter haar een vrolijk dansende stoet obers sloeg aan. De titelsong hoort inmiddels tot het nationaal erfgoed van Amerika. De show won het ongeëvenaarde aantal van tien Tony Awards dat jaar. De show stond zeven jaar aaneengesloten jaren op Broadway en werd in die tijd 2.844 keer gespeeld. Op 27 december 1970 werd de 2.844ste voorstelling gespeeld. Nieuwe producties volgden in 1975, 1978 en 1995. Carol Channing speelde ook in de laatste twee producties de titelrol.

  

filmposter Hello Dolly

Terwijl de show nog avond aan avond werd gespeeld op Broadway kwam in 1969 de film Hello Dolly uit met Barbra Streisand als Dolly Levy en Walter Matthau als Horace Vandergelder. Volgens geruchten was de sfeer op de set gespannen omdat de acteurs elkaars bloed wel konden drinken. Voor de filmbewerking werden twee nummers uit de musical geschrapt en werden twee nieuwe nummers toegevoegd. Op openingsnummer 'I put my hand in ' werd vervangen door 'Just leave everything to me ' dat beter bij de stem van Streisand paste. Het nummer Motherhood uit de hoedenwinkel werd geschrapt en voor de scène met de showstopper Hello Dolly werd een ballad toegevoegd, 'Love is only love '. De weduwe Molloy was in de film geen weduwe meer, maar een ongetrouwde jonge vrouw omdat dit beter zou aanslaan bij de publiek van eind jaren zestig. Voor het overige was de film een exacte kopie van de theaterversie. Legendarisch is de scène waarin Louis Armstrong Dolly verwelkomt met de titelsong. De film kreeg zeven oscarnominaties waarvan het er drie wist te verzilveren.

 

Veertig jaar na de wereldpremière van Hello Dolly maakte de show haar Nederlandstalige debuut in een vertaling en bewerking van Frans Mulder. De titelrol werd vertolkt door Willeke Alberti. Op 21 november 2004 ging Hello Dolly in de Stadsschouwburg in Eindhoven in première.

 

Prijzen      
Award jaar categorie genomineerd/winnaar
Tony Award 1964 mannelijke bijrol (Charles Nelson Reilly) genomineerd
Tony Award 1964 vrouwelijke hoofdrol (Carol Channing) winnares
Tony Award 1964 mannelijke hoofdrol (Michale Stewart) winnaar
Tony Award 1964 choreografie (Gower Champion) winnaar
Tony Award 1964 score (Jerry Herman) winnaar
Tony Award 1964 dirigent (Shepard Coleman) winnaar
Tony Award 1964 kostuumontwerp (Freddy Wittop) winnaar
Tony Award 1964 regie (Gower Champion) winnaar
Tony Award 1964 musical winnaar
Tony Award 1964 producent (David Merrick) winnaar
Tony Award 1964 kostuumontwerp (Oliver Smith) winnaar
Tony Award 1969 excelentie in theater (Pearl Bailey) winnares
Drama Desk Award 1970 uitstekende prestatie (Ethel Mermann) winnares
Tony Award 1978 mannelijke hoofdrol (Eddie Bracken) genomineerd
Tony Award 1996 revival musical genomineerd
John Kraaijkamp Musical Award 2005 vrouwelijke bijrol grote musical (Marleen van der Loo) genomineerd
John Kraaijkamp Musical Award 2005 mannelijke bijrol grote musical (Barend van Zon) genomineerd
John Kraaijkamp Musical Award 2005 aanstromend talent (Jamai Loman) winnaar
Laurence Olivier Award 2010 revival musical winnaar
Laurence Olivier Award 2010 vrouwelijke hoofdrol (Samantha Spiro) winnares
Laurence Olivier Award 2010 choreografie (Stephen Mear) winnaar
Laurence Olivier Award 2010 kostuumontwerp (Peter McKintosh) genomineerd

 

CD' s en DVD' s    
Castalbums    
Originele Broadway cast1CDEngels1964
Originele Broadway cast, deluxe edition1CDEngels1964
Originele Parijse cast1CDFrans1971
Revival Broadway cast1CDEngels1994
Italiaanse cast1CDItaliaans1999
Film    
Originele Filmsoundtrack1CDEngels1969
FilmDVDEngels1969
Overigen    
Studio cast1CDEngels1993
Studio cast1CDEngels1996
Studio cast, The Fantastic World of Musical1CDEngels1967
Karaoke1CDEngels