ACHTERGRONDEN
![]() Als tiener keek John Waters net als vele anderen naar de locale dansshow op TV, de Buddy Deane Show. Deze show was de Baltimore variant van het landelijk uitgezonden American Bandstand. Het was deze show die later model stond voor de Corny Collins Show in de cultfilm Hairspray van diezelfde John Waters. De Buddy Deane Show werd zes keer per week uitgezonden en was zeer populair bij de jeugd. De vaste dansers in de show waren schoolkinderen. Ze werden het committee genoemd. Om in de Buddy Deane show te mogen dansen moesten de jongeren auditie doen. Als ze werden aangenomen moesten ze dagelijks op tijd in de studio zijn om te dansen. Ook moesten ze een contract tekenen waarin de regels voor goed gedrag stonden.
Buddy Deane was naar eigen zeggen niet tegen integratie, maar feit was dat Buddy Dean Show zeker niet was geïntegreerd. Eén dag in de maand, en later één dag in de week, op maandag was er een show met alleen zwarte jongeren, en een zwarte co-host, Fat Daddy. Officieel heette deze dag special guest day, in de volksmond werd het echter negro day genoemd. Deze dag kende geen committee met zwarte jongeren, maar alleen special geasts. De overige dagen waren alleen blanke jongeren te zien (die overigens wel danste op 'zwarte ' muziek). Integratie was eind jaren 50, begin jaren 60 in Amerika, en met name in het zuiden, een gevoelig onderwerp. In 1963 verhuisde de toen 21 jarige Danny Schechter naar Baltimore om zich aan te sluiten bij de burgerrechtenbeweging. Ze bedachten een plan om de show te integreren. Via hun dekmantel, de BAYOU-groep, konden de jongeren kaarten kopen voor de zwarte show die werd gepresenteerd door de populaire zwarte DJ Fat Daddy. Op 12 augustus 1963 gingen de zwarte jongeren als eerste de studio binnen, gevolgd door de blanke jongeren. De mensen van het TV-station waren zo perplex dat ze de blanke jongeren naar de studio door lieten gaan. Omdat de live show niet gecanceld kon worden was de eerste geïntegreerde Buddy Dean Show een feit. (volgens andere bronnen bleven de blanke jongeren in de parkeergarage wachten tot vlak voor het einde van de show. Met nog twee minuten voor het einde van de uitzending renden de blanke jongeren de studiovloer op).
Het management van het TV-station voelde zich door de actie overvallen. Zij vonden dat de TV-show een weerspiegeling moest zijn van de samenleving en niet het voortouw moest nemen in politieke bewegingen. Zij stonden een geleidelijkere vorm van integratie voor. Door de hysterische reacties van met name de blanke ouders zag het management zich genoodzaakt de Buddy Deane Show in januari 1964 te stoppen.
De originele film
John Waters verwerkte deze gebeurtenissen in zijn film Hairspray uit 1988 (ook wel bekend als White Lipstick). De film wordt verteld vanuit het perspectief van de mollige tiener Tracy Turnblad (gespeeld door Ricki Lake). Ondanks haar postuur weet ze haar droom te verwezenlijken om een van de dansers te worden in de Corny Collins Show, de dagelijkse TV-dansshow in Baltimore. Ze krijgt te maken met de dagelijkse vernederingen door Amber von Tussle die er alles aan doet om Tracy te laten blunderen. Als ze echter te vergaat in haar vernederingen door Tracy voor de camera uit te maken voor vuilnisbak krijgt ze strafpunten in de strijd voor de titel Miss Auto Show 1962. Ook verliest ze haar vriendje Link Larkin aan Tracy. Tracy, gesteund door haar vriendin Penny, haar vriend Seaweed en zijn moeder Motormouth Maybelle, gebruikt haar beroemdheid om integratie te bevorderen. Ze wordt verliefd op Link en wint ook de fel begeerde titel Miss Auto Show 1962. Ondertussen proberen Velma en Frankling von Tussle de feestelijkheden te verstoren, maar de winst van Tracy en de integratie van de Corny Collins Show laten de stad in vreugde uitbarsten waardoor de plannen van de Von Tussles in duigen vallen.
Ricki was geen danseres van huis uit en moest voor de film vijftien verschillende dansen leren, waarbij ze ook nog moest laten zien dat ze de beste danseres was. Door al het oefenen viel ze zoveel af dat ze tijdens de opnames weer kilo's moest aankomen. De cast werd aangevuld met enkele bekende personen zoals Sonny Bono (Franklin van Tussle), Debby Harry (Velma von Tussle), Pia Zadora, (Beatnikmeisje).
Tracy's moeder, Edna Turnblad werd gespeeld door de travestiet en muze van Waters, Divine. In tegenstelling tot voorgaande rollen waarin hij als drag-queen ten tonele kwam moest hij nu een realistische vrouw spelen. Ondanks dat hij geen moeite deed om te verhullen dat de rol werd gespeeld door een man slaagde Divine in deze opzet. Divine overleed enkele maanden na de première in zijn slaap.
De musical In 1998 huurde Margo Lion de film toen ze met griep in bed lag. Ze herkende direct de mogelijkheden van het verhaal voor een spetterende musical. Nadat ze de rechten had bemachtigd nam ze contact op met Waters. Ondanks zijn weerstand tegen het fenomeen musical zag hij een bewerking van zijn film tot Broadway-musical wel zitten.
De volgende stap was het samenstellen van een team van mensen om de film te bewerken. Ze benaderde Marc Shaiman voor de muziek en die zei meteen ja. Hij stelde voor dat zijn partner Scott Williams aangetrokken zou worden om mee te schrijven aan de teksten. Ze spraken af dat het duo enkele nummers zou schrijven en dat Lion zou kijken wat ze ervan vond. Al snel kreeg Lion de nummers Good morning Baltimore, Welcome to the sixties en Big, Blonde and Beautifull voorgeschoteld. Ze was meteen verkocht. Een aantal liedjes vonden hun oorsprong in teksten uit de film. De nummers Big, Blonde and Beautifull en Welcome to the sixties waren geïnspireerd op opmerkingen van Tracey Turnblad in de originele film.
Met alleen liedjes was de film nog niet omgezet naar een musical dus ging ze op zoek naar een scriptschrijver. Ze kwam uit bij Mark O 'Donnel. Ook hij had weinig bedenktijd nodig. In de loop van de voorbereidingen werd het team uitgebreid met Tom Meehan (script), Jerry Mitchell (choreografie), Jack O 'Brien (regie), David Rockwell (decor), William Ivey Long (kostuums) en Kenny Possner (licht).
Ook het samenstellen van de cast leverde hoofdbrekens op. Waar vond je een volslanke jonge actrice die ook nog eens goed kon zingen en dansen, en wie kon Divine vervangen in de rol van Edna. Al snel kwam het productieteam in contact met Marissa Jaret Winokur. Gedurende de ontwikkeling was zij betrokken bij de productie. Ze vertolkte de rol van Tracey bij diverse workshops en lezingen die de makers organiseerden. Tot op het laatste moment werd Marissa verteld dat de audities voor de rol van Tracey nog in volle gang waren en dat zij de rol waarschijnlijk niet zou gaan spelen op Broadway. In deze periode werd Marissa geconfronteerd met baarmoederhalskanker. Bang om haar kans op de rol van Tracey te verliezen vertelde ze het tegen niemand, behalve haar directe familie. Ze onderging een baarmoederverwijdering en werd in januari 2002 genezen verklaard. Kort na de ingreep hakten Jack O' Brien en David Rockwell de knoop door en was Marissa zeker van de rol.
Voor de rol van Edna kwamen de makers met het idee om Harvey Fierstein te vragen auditie te doen. Ze kenden Harvey Fierstein onder andere van Torch Song Trilogy (dat hij zelf schreef en waarin hij de hoofdrol speelde). Hij deed een halfuur durende auditie waarin hij alles uit de kast haalde. Hij dacht dat het bij de auditie zou blijven, maar werd tot zijn verbazing gevraagd de rol van Edna te spelen. John Waters had eers nog twijfels omdat Fierstein zo dicht in de buurt kwam van zijn muze Devine, maar na de eerste lezing was ook hij overtuigd. Het belangrijkste was dat Edna niet zou overkomen als een drag-queen, maar als een oprechte vrouw met wie het publiek kon meeleven.
Het duurde iedere avond ongeveer anderhalf uur om Harvey Fierstein om te toveren in Edna. Om ongeveer half zeven arriveerde hij als eerste castlid bij het theater waar hij als eerste stap van de transformatie zich moest scheren. Daarna bracht hij zelf de foundation aan en een deel van de make-up. Om ongeveer kwart over zeven maakte een make-up artist het werk af. Voor de ' eenvoudige' make-up van Edna werden lipliner en lipstick gebruikt, eyeliner, valse wimpers en mascara, zes kleuren rouge en zeven kleuren oogschaduw. Daarna begon de aankleding. Als eerste kreeg hij een dikmaakpak aan van schuim en silicone. Het pak woog 25 pond. daarna volgden de jurk en als laatste om iets voor achten werd de transformatie compleet gemaakt met de pruik.
In 2002 was de musical een feit. Na try-outs in Seattle ging Hairspary op 15 augustus 2002 in het Neil Simon Theatre op Broadway in première. De show werd in 2003 genomineerd voor dertien Tony Awards en wist er acht te verzilveren.
In 2007 maakt V&V-entertainment bekend de rechten te hebben verworven voor een Nederlandse bewerking van Hairspray. Allard Blom vertaalde en bewerkte de musical en Martin Michel zorgde voor een nieuwe choreografie en verzorgde de regie. Een amateurproductie van het Farel College uit Ridderkerk in maart 2008 werd op last van de originele houders van de rechten op het laatste moment afgelast. Ze hebben een beleid dat in een land geen amateurvoorstellingen mogen worden uitgevoerd, voordat een professionele productie op de planken heeft gestaan.
In juni 2008 werd het eerste castlid bekend, Arjan Ederveen als Edna Turnblad. Hij had zelf met V&V-entertainment contact opgenomen om deze rol te mogen spelen. Een paar maanden later werd Jim Bakkum gepresenteerd voor de rol van Link Larkin. Voor de rol van Tracy werd gezocht naar een nieuw talent. Dit werd gevonden in Esmée van Kampen, een derde jaars student aan de Frank Sanders' Akademie. Vlak voor de start van de repetities op 3 augustus 2009 haalde ze haar diploma. De première was op 27 september 2009 in het Nieuwe Luxor Theater in Rotterdam in première. In december 2009 maakte een nieuw castlid haar debuut. De winnares van het TV-programma 'So you think you can dance', Els Smeekens, maakte haar opwachting in speciaal voor haar ingevoegde choreografieën.
De film (remake) In 2007 werd opnieuw een film gemaakt van Hairspary met John Travolta (Edna Turnblad), Queen Latifah (Motormouth Maybelle), Amanda Bynes (Penny Pingleton), Brittany Snow (Amber von Tussle), Michelle Pfeiffer (Velma von Tussle), Zac Efron (Link Larkin), Elijah Kelley (Seaweed) en last but not least Nikki Blonsky (Tracy Turnblad). De film werd voornamelijk gebaseerd op de Broadwayproductie. De verhaallijn werd iets aangepast en enkele nummers verdwenen (Mamma I' m a big girl now, Big Dollhouse, Cooties), aangepast (The Legend of Miss Baltimore Crabs, Big, Blonde, and Beautiful, You can't stop the beat) nieuwe nummers werden toegevoegd (Lady's choice, The new girl in town) of in een andere volgorde of setting geplaatst (I can hear the bells, Without love, I know where I' ve been, You' re timeless to me). Wijzigingen in de verhaallijn betroffen o.a. de poging van Velma von Tussle om de relatie tussen Wilbur en Edan Turnblad te verstoren door te proberen Wilbur te verleiden en dat Tracey in deze film niet in de gevangenis komt. |
| Prijzen | |||
| Award | jaar | categorie | genomineerd/winnaar |
| Tony Award | 2003 | musical | winnaar |
| Tony Award | 2003 | mannelijke hoofdrol (Harvey Fierstein) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | vrouwelijke hoofdrol (Marissa Jaret Winokur) | winnares |
| Tony Award | 2003 | mannelijke bijrol (Dick Latessa) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | mannelijke bijrol (Corey Reynolds) | genomineerd |
| Tony Award | 2003 | regie (Jack O'Brien) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | choreografie (Jerry Mitchell) | genomineerd |
| Tony Award | 2003 | script (Mark O'Donnell / Thomas Meehan) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | score (Marc Shaiman / Scott Wittman) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | orkestraties (Harold Wheeler) | genomineerd |
| Tony Award | 2003 | decorontwerp (David Rockwell) | genomineerd |
| Tony Award | 2003 | kostuurmontwerp (William Ivey Long) | winnaar |
| Tony Award | 2003 | lichtontwerp (Kenneth Posner) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | musical | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | mannelijke hoofdrol (Harvey Fierstein) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | vrouwelijke hoofdrol (Marissa Jaret Winokur) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | mannelijke bijrol (Dick Latessa) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | mannelijke bijrol (Corey Reynolds) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | vrouwelijke bijrol (Kerry Butler) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | regie (Jack O'Brien) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | choreografie (Jerry Mitchell) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | muziek (Marc Shaiman) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | liedteksten (Scott Wittman, Marc Shaiman) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | script (Mark O'Donnell / Thomas Meehan) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2003 | orkestraties (Harold Wheeler) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | decorontwerp (David Rockwell) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2003 | kostuurmontwerp (William Ivey Long) | winnaar |
| Drama League Award | 2003 | musical | winnaar |
| Theatre World Award | 2003 | Jackie Hoffman | winnaar |
| Theatre World Award | 2003 | Marissa Jaret Winokur | winnaar |
| New York Critics Circle Award | 2003 | musical | winnaar |
| Critics' Circle Theatre Awards | 2007 | musical | winnaar |
| Critics' Circle Theatre Awards | 2007 | aanstromend talent (Leanne Jones) | winnares |
| Evening Standard Award | 2007 | musical | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2008 | musical | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2008 | vrouwelijke hoofdrol (Leanne Jones) | winnares |
| Laurence Olivier Award | 2008 | mannelijke hoofdrol (Michael Ball) | winnaar |
| Laurence Olivier Award | 2008 | vrouwelijke bijrol (Tracie Bennett) | winnares |
| Laurence Olivier Award | 2008 | mannelijke bijrol (Elinor Collett) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | regie (Jack O'Brien) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | choreografie (Jerry Mitchell) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | lichtontwerp (Kenneth Posner) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | decorontwerp (David Rockwell) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | kostuurmontwerp (William Ivey Long) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 2008 | geluidontwerp (Steve C. Kennedy) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2010 | vrouwelijke bijrol (Cindy Bell) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2010 | mannelijke bijrol (Marcel Visscher) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2010 | aanstormend talent (Esmee van Kampen) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2010 | kostuums/pruiken/make-up (Harold Mertens & Arno Bremers) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2010 | liedteksten (Marc Shaiman & Scott Wittman) | genomineerd |
| CD's en DVD's | ||||
| Castalbums | ||||
![]() | Originele Broadway cast | 1CD | Engels | 2002 |
![]() | Originele Keulse cast | 1CD | Duits | 2009 |
| Film | ||||
![]() | Originele Filmsoundtrack | 1CD | Engels | 1988 |
![]() | Filmsoundtrack (remake) | 1CD | Engels | 2007 |
![]() | Originele film | DVD | Engels | 1988 |
![]() | Film (remake) | DVD | Engels | 2007 |