| Het Habsburgse rijk
Oostenrijk werd het kernland van het Heilige Roomse Rijk. Rond het midden van de 16e eeuw heersten de Habsburgers over Europa. Dat was niet alleen het gevolg van veroveringen, maar ook van een slimme huwelijkspolitiek. Oostenrijk was voortdurend betrokken bij oorlogen en conflicten. In 1805 leed Oostenrijk in de slag bij Austerlitz (in Tsjechië) een verpletterende nederlaag tegen Napoleon. Gevolg was dat het Heilige Roomse Rijk werd ontbonden. Keizer Franz II richtte het keizerrijk Oostenrijk op. Hij kroonde zichzelf tot keizer Franz I. Oostenrijk was een multinationale staat, waarin verschillende volkeren leefden waaronder Duitsers, Hongaren, Tsjechen, Roemenen, Polen, Slowaken, Slovenen, Kroaten, Oekraïeners, Italianen, Roma en Joden. Franz I werd in 1835 opgevolgd door zijn zoon Ferdinand I. In 1848 deed Ferdinand I onder druk afstand van de troon ten gunste van zijn nog maar 18-jarige neef, Franz Joseph I. Frans Jozef was een keizer van de oude stempel, conservatief en een plichtsgetrouw staatsman. Hij regeerde zijn rijk als absoluut vorst vanuit Wenen. In 1854 trouwde hij met Elisabeth (Sissi). Elisabeth had veel moeite met het leven aan het hof. Ze kreeg drie kinderen (waarvan één op jonge leeftijd zouden overleden), maar de opvoeding was in handen van haar schoonmoeder. Het huwelijk verslechterde door de buitenechtelijke affaires van Franz Joseph en door het steeds vreemder wordende gedrag van Elisabeth (ze was geobsedeerd met haar uiterlijk en verborg bijvoorbeeld haar ouder wordende gezicht achter een waaier). Om aan het hofleven te ontsnappen begon ze veel te reizen. Nadat ze door kreeg dat haar zoon Rudolph leed onder het harde regime van haar schoonmoeder eiste ze de zeggenschap op over haar zoon en eiste ze haar vrijheid. Ze kreeg haar zin en aartshertogin Sophie werd buitenspel gezet.
Ondertussen heerste onder het volk nog altijd veel onrust. Veel volken eisten zelfbeschikking maar Oostenrijk en Hongarije gaven daar niet aan toe. Oostenrijk veroverde zeer tegen de zin van Servië zelfs Bosnië-Herzegovina. Bij een bezoek van de Oostenrijkse troonopvolger, aartshertog Franz Ferdinand, aan Bosnië-Herzegovina werd hij op 28 juni 1914 door een Serviër doodgeschoten. Dit was het begin van de eerste wereldoorlog. Oostenrijk verklaarde de oorlog aan Servië. Dat had echter een bijstandsverdrag met Rusland. Oostenrijk kon op zijn beurt weer rekenen op de steun van het Duitse Rijk. Duitsland en Oostenrijk-Hongarije verloren en in 1919 werden in het 'Verdrag van Versailles ' de nieuwe landsgrenzen vastgesteld. Oostenrijk en Hongarije werden twee aparte landen. Franz-Joseph I heeft dit niet meer meegemaakt. Na zijn overlijden in 1916 werd Karel I de nieuwe Keizer. In 1918 trok hij zich terug van alle staatsaangelegenheden en was een eind gekomen aan de heerschappij van de Habsburgers. De musical  De Hongaarse pianist, arrangeur en dirigent Sylvester Levay kwam in 1972 naar München. Hij was werkzaam in het popcircuit met artiesten als Udo Jurgens en Donna Summer. Tijdens zijn werk kwam hij Michael Kunze tegen, een tekstschrijver. De twee bleken elkaar goed aan te vullen. Ze scoorden een aantal wereldhits en zetten München op de kaart als discohoofdstad van Europa. Ze deden dit o.a. met de door hun opgerichte groep Silver convention. Eind jaren 70 raakten ze echter het plezier in het werk kwijt. Er zat geen vernieuwing meer in hun werk en ze besloten als creatieve partners uit elkaar te gaan. De vriendschap bleef wel bestaan.
Voor Sylvester betekende de zakelijke breuk een mogelijkheid om iets anders te gaan doen. Hij maakte de overstap van het popcircuit naar Hollywood en ging filmmuziek componeren. Ook Michael verliet het popcircuit en legde zich toe op het schrijven van televisiedrama, historisch wetenschappelijk werk en het bewerken van internationale musicalsuccessen voor de Duitse markt.
 Toen Michael begin jaren 80 bezig was met de vertaling van de musical Evita ontstond het verlangen om zelf een musical te schrijven. Nu het einde van een millenium naderde was het thema van zijn keus 'Het einde van de wereld '. We twijfelen aan alles wat voorheen zekerheid bood, zoals godsdienst, nationale staat, politieke partijen. Tegelijkertijd zijn we tegen beter weten in bezig om de wereld op te consumeren. We kunnen ons nog geen voorstelling maken van de nieuwe wereld die eraan komt en dat maakt dat wij ons machteloos voelen. Michael zag in deze situatie een link met het Oostenrijkse keizerrijk. Aan het eind van de 19e eeuw was sprake van een vergelijkbare situatie. Men zag democratie aankomen, maar kon zich een wereld zonder het keizerrijk niet voorstellen. Deze overgangsfase werd belichaamd door de personage van Elisabeth. Haar bijdrage aan de val van het Habsburgse rijk dat uiteindelijk 1.000 jaar heeft bestaan, en haar eigen strijd voor persoonlijke vrijheid waren voor Michael de aanknopingspunten voor de musical.
Michael baseerde zich voor een groot deel op de biografie 'Elisabeth, Kaiserin wider Willen ' van Brigitte Hamann. In 1983 was de eerste scriptversie van de musical klaar. De samenwerking met een Italiaanse componist bleek niet vruchtbaar en Michael nam contact op met zijn vriend Sylverster in Hollywood. Deze had het echter te druk met zijn werkzaamheden aan de andere kant van de oceaan. Vijf jaar later, in 1988, wist Michael zijn vriend alsnog te overtuigen om de muziek voor Elisabeth te componeren. De musical kreeg zijn uiteindelijke vorm.
 De producenten stonden aanvankelijk niet te springen. Het verhaal dat de musical vertelde stond mijlenver af van de mierzoete Sissi-mythe die door de films met Romy Schneider was ontstaan. In Berlijn kwamen ze in contact met de regisseur Harry Kupfer. Harry was direct enthousiast en wilde de musical hoe dan ook, waar dan ook op de planken brengen. Gruwelend bij de gedachte dat een musical over hun keizerin in Berlijn in première zou gaan, ging het Theater an der Wien overstag. Op 3 september 1992 was hier de wereldpremière. De reacties waren wisselend. Sissy en Franz Joseph waren in Oostenrijk nog altijd populair en niet iedereen koan de breuk met de Sissy-mythe waarderen. Desondanks groeide de musical uit tot de meest succesvolle Duitstalige musical aller tijden. Na het succes in Wenen werd de musical in Hongarije, Japan en Duitsland opgevoerd. De Nederlandse opvoering, in een vertaling van Seth Gaaikema, ging op 21 november 1999 in première in het Circustheater in Scheveningen. Om de musical beter toegankelijk te maken voor het Nederlandse publiek werden enkele aanpassingen doorgevoerd. In de musical moest meer over de politieke situatie en het regime van het Habsburgers worden verklaard. De volgorde van een aantal scènes werd veranderd en er werden scènes toegevoegd. Het verhaal van de musical is gebaseerd op historische feiten. Wel heeft de schrijver hierbij enige artistieke vrijheden genomen. Bijvoorbeeld de eventuele overeenkomst tussen de Hongaren en Rudolf om zijn vader ten val te brengen is een gerucht dat nooit is bevestigd. Wel is bekend dat Rudolf, net als zijn moeder, een grote voorliefde had voor Hongarije.
|
Tot de dertiende eeuw werd het gebied van het huidige Oostenrijk geregeerd door de Babenbergs. Na het overlijden van de laatste Babenberg (1246) ontstond een strijd tussen Rudolph I von Habsburg en de koning van Bohemen. De strijd werd ruim dertig jaar later gewonnen door de Habsburgers. De Habsburgers werden een belangrijke macht en kregen de heerschappij over het Aartshertogdom Oostenrijk en het hertogdom Stiermark. De Habsburgers kwamen oorspronkelijk uit Zwitserland, waar ook hun kasteel Habsburg stond. Door gebiedsuitbreidingen in het oosten en het verlies van de oude Habsburgse bezitting in Zwitserland, verplaatste het centrum van de Habsburgse macht naar de Oostenrijkse landen. 
Franz Joseph werd ondertussen geconfronteerd met de verdere afbrokkeling van zijn rijk. In 1859 wisten de Italianen zich aan de macht van de Habsburgers te ontworstelen. In 1866 verloor hij ook de macht in de Duitse landen na een nederlaag tegen Pruisen, waardoor Pruisen de onbetwiste leider werd in de Duitse wereld. Ook de oostelijke gebieden waren ontevreden met het bewind in Wenen. Elisabeth die zich met de Hongaren verbonden voelde zag het als haar taak om Hongarije voor het rijk te behouden. Om te voorkomen dat zijn rijk nog verder uit elkaar zou vallen, spoorde ze Franz Joseph aan tot verregaande toezeggingen aan Hongarije. Hongarije bleef soeverein maar werd wel verenigd met Oostenrijk door de kroning van Frans Jozef en Elisabeth als koning en koningin van Hongarije in 1867. Hierdoor ontstond een dubbelmonarchie. Een jaar later werd het vierde kind van Franz Joseph en Elisbeth geboren, Marie-Valerie. In 1881 trouwde kroonprins Rudolph met Stephanie en samen kregen ze in 1883 een dochtertje. In 1889 pleegde Rudolph zelfmoord op slot Mayerling waar zijn lichaam samen met dat van zijn maitresse werd aangetroffen. Na de zelfmoord van Rudolph werd Franz Ferdinand de troonopvolger. Elisabeth raakte na de zelfmoord van haar zoon in een depressie die ze niet meer te boven kwam. Ze droeg alleen nog maar zwarte kleding. In 1898 werd ze in Geneve vermoord door Luigi Lucheni. Een bizar toeval. Lucheni wilde de hertog van Orléans vermoorden, maar die was niet in Geneve. In de krant had hij gelezen dat de keizerin van Oostenrijk in Geneve was en dus verlegde hij zijn doelwit.
