De naam 'vampier' is afkomstig van de slavische talen en betekent zoveel als vliegend wezen, drinken/zuigen en wolf.

De bekendste vampier is ongetwijfeld Bram Stokers Graaf Dracula uit de roman uit 1897. Ver voor Graaf Dracula werden in de literatuur al vampieren beschreven. De eerste bekende vermelding komt voor in de novelle 'De asona aureo' van Lucius Apuleius uit de tweede eeuw na Christus. Hij vertelt het verhaal van tweede slechte zussen, Meroe en Panthia, die het bloed drinken van Socrates (niet de bekende filosoof) dronken. Om te zorgen dat hij het niet zou merken maakten ze de wonden dicht met een spons. Als Socrates de dag daarna vooroverbuigt om uit de rivier te drinken valt de spons echter in het water en vloeit het laatste leven in het water en gaat Socrates dood.

In de middeleeuwen werden vliegen vampieren genoemd omdat ze de pest zouden verspreiden.

In de romantische beweging werd de vampier een populair thema. In deze periode ontstond ook de aristocartische vampier. Deze vampieren komen uit de hogere sociale klasse en hebben een charmante/manipulerende persoonlijkheid. Daarnaast hebben ze bovennatuurlijke krachten.

Vampieren komen niet alleen voor de europese cultuur, maar ook in de aziatische.

Slechts enkelen hebben de vampieren 'wetenschappelijk' beschreven. Een van hen was de monnik Dom Augustin Calmet uit Frankrijk. In zijn werk (begin achttiende eeuw) probeerde hij het verschil aan te geven tussen vampieren en gewone geesten en demonen. Hij probeerde hierbij antwoord te vinden op o.a. de volgende vragen:

• Zijn vampieren echt dood
• Hoe komen ze uit hun graven
• Welk soort enegrie heeft hun lichaam nodig

Hij kwam tot de conclusie dat de vampier, ondanks zijn duivelse karakter, een door God geschapen wezen was. Ook was hij er van overtuigd dat het niet geloven in God geen reden was dat een overledene een vampier zou worden. Als argumunt hiervoor voerde hij op dat als dat wel het geval zou zijn alle Grieken en Romeinen, die meerdere goeden aanbaden, vampieren zouden zijn geworden. 

In de negentiende eeuw waren het parapsychologen die zich in het vampirisme verdiepten. Een van hen, Pierart, probeerde een verklaring te vinden voor doden die na lange tijd nog onaangetast in hun graf lagen. Hij ging er vanuit dat de geest, omwikkeld in een vloeibaar lichaan, het fysieke lichaam verliet om zich te voeden met het bloed van levenden. Zijn collega Adolphe d'Assier ging er vanuit dat het lichaam van de vampier wel dood was, maar dat de geest aan aarde was gebonden en was geobsedeerd door de gedachte dat het fysieke lichaam niet in staat van ontbinding mocht raken. Om ontbinding te voorkomen moest de geest zich voeden met het bloed der levenden. Dit bloed werd via een onbekend proces tot in het graf gebracht.   

Door de lange geschiedenis van de vampier en de verschillende culturen waarin vampieren een rol speelden is er geen eenduidige beschrijving van het uiterlijk en de eigenschappen van vampieren mogelijk. In deze tijd is het beeld van de vampier vooral bepaald door de vampier zoals die in de romantische periode zijn intrede deed:

• vampieren bevinden zich tussen leven en dood
• ze houden de lichamelijke leeftijd van het moment dat ze vampier werden
• door blootstelling aan daglicht verzwakken ze, en kunnen ze zelfs doodgaan
• ze slapen overdag in een doodskist
• ze hebben veelal een adelijke, oost-europese afstamming
• ze hebben een sexuele aantrekkingskracht
• ze gaan gekleed in zwarte/donkere kleding
• ze hebben een bleek gelaat
• vampieren hebben extra lange hoektanden
• bloed (mens of dier) is van levensbelang
• vampieren hebben altijd trek, maar kunnen lange tijd zonder
• vampieren hebben geen spiegelbeeld en kunnen niet gefotografeerd of gefilmd worden.
  vampieren hebben weerzin tegen knoflook vanwege hun gevoelige reukzin
• vampieren zijn bang voor christelijke relikwieën (geldt overigens niet voor joodse vampieren)
• een vampier kan gedood worden door een houten staak door het hart te slaan, of door onthoofding en verbranding van de rest van het lichaam
• vampieren beschikken soms over bovennatuurlijke krachten zoals gedaante verwisseling (vleermuis, wolf of mist), snelle reflexen en uitzonderlijke spierkracht

De zwarte cape die nu als standaarduitrusting van vampieren wordt gezien deed pas in 1927 zijn intrede en had een zeer pragmatische reden. De cape werd voor het eerst gebruikt bij een amerikaanse theaterproductie van Dracula. De cape met grote opstaande kraag maakte het voor de acteur op het toneel mogelijk een verdwijntruc op te voeren. 

De film

In 1967 werd door de MGM-studios de film 'The Fearless Vampire Killers' van Roman Polanski uitgebracht. De film is een parodie op de vampierenfilms uit de tijd.

De film vertelt het verhaal van de belachelijke professor Abronsius (Jack MacGowran) en zijn onhandige assistent Alfred (Roman Polanski).  Ze reizen door Transsylvanië, op zoek naat vampieren. Ze komen aan in een dorpje dat dicht bij een door vampieren bewoond slot ligt. Ze nemen een kamer in de plaatselijke herberg, waar Alfred als een blok valt voor Sarah, de dochter van de herbergier (Sharon Tate). Het duurt niet lang voordat Sarah door de vampieren wordt ontvoerd en naar het kasteel wordt gebracht. Abronsius en Alfred gaan haar achterna en breken in bij het kasteel. Ze worden echter betrapt door de gebochelde bediende Koukol.  Graaf von Krollock biedt hen een slaapplaats aan en de twee accepteren dit. De volgende ochtend heeft Abronsius, die in tegenstelling tot Alfred, doed heeft geslapen het plan opgevat de crypte te zoeken en de graaf de vermoorden. De crypte wordt echter bewaakt door Koukol en ze moeten via het dak naar binnen. Abronsius blijft vastzitten en Alfred moet de graaf doden. Alfred kan zichzelf er niet toe bewegen een staak door het hart van de graaf te slaan. Op weg naar buiten om de professor te bevrijden ziet het Sarah, maar die is zich niet bewust van het kwaad om haar heen en wil niet naar hem luisteren. Alfred bevrijdt Abronius, maar als hij daarna op zoek gaat naar Sarah vindt hij Herbert, de homosexuele zoon van de graaf. Herbert probeert Alfred te verleiden, maar als Alfred zich realiseert dat Herbertb een vampier is omdat hij gene spiegelbeeld heeft probeert Herbert Alfred te bijten. Alfred wordt net op tijd gered door Abronsius, maar op hun vlucht lopen ze in de val. De nacht valt en ze zien de graven zich openen en de vampieren opstaan. De graaf komt hen vertellen dat hun lot is bezegeld en verdwijnt weer om zich klaar te maken voor het bal waarop Sarah zal worden gepresenteerd als het volgende vampierenslachtoffer. Het duo weet op ingenieuze wijze te ontsnappen en gaan in vermomming naar het bal. Ze grijpen Sarah en vluchten weg, zich niet realiserend dat Sarah al besmet is. Sarah bijt Alfred en daarmee worden alle vampieren in de wereld losgelaten.

De film werd opgenomen in studio's in Engeland en op locatie in Italië. Italie was een noodoplossing omdat op de gewenste loctaie (bij een kasteel in Oostenrijk) de sneeuw was gesmolten toen de opnamen konden beginnen. Er was veel geld uitgetrokken voor grootse decors, kostuums en het was de eerst Polanski film in kleur. Voor de choreografie werkte Polanski samen met de bekende choreograaf Tutte Lemkow om te zorgen voor het hoogtepunt van de film, de dans macabre. 

De werktitel van de film was 'Dance of the Vampires'. Polanski wilde dat de film komisch was, maar het moest geen parodie zijn op de vampierenfilms uit die tijd. Hij wilde een sprookje maken. De film was in Europa direct een succes. Voor de Amerikaanse markt koos MGM, tot groot ongenoegen van Polanski, voor de enorme titel 'The Fearless Vampire Killers, or Pardon Me, But Your Teeth Are in My Neck'. MGM bewerkte de film van Polanski door er delen uit te knippen en te remixen. Ze wilden de film nog gekker en meer cartoonesk maken. Ook voegden ze een tekenfilm toe als proloog waarin de vampierenjagers worden getoond in een poging een dracula-achtige vampier te verslaan. Het filmpje eindigde met de traditionele MGM-leeuw waarvan de hoektanden tot slagtanden uitgroeiden. De slapstickachtige sfeer van deze introductie zorgde echter voor verkeerde verwachtingen van de rest van de film. In het origineel komt de MGM-leeuw op de traditionele wijze op, maar verandert dan in een onheilspellende groene grafschender (ghoul). Ook humor, maar met een vlaag van ongemak. Door het toevoegen van de intro-film moest de eigenlijke film met zeker twaalf minuten worden ingekort. Met name de scènes die voor de lugubere sfeer zorgden werden geheel of gedeeltelijk verwijderd. De rol van Abronius werd zelfs helemaal opnieuw ingesproken. Hierdoor veranderde hij van een hoofdrol in bijrol met als voornaamste doel 'commic relief'. Hierdoor verandert ook de manier waarop de toewijding van Alfred aan de professor door de kijkers wordt ervaren. Polanski was niet tevreden met het eindresultaat van MGM. Door de poging om van de film een slapstick te maken vervaagde de boodschap van Polanski, goedheid en fastoen zijn geen goede eigenschappen om goed georganiseerde slechtheid te overwinnen.

De musical

Op 4 oktober 1997 ging in Wenen de musical 'Tanz der Vampire' in première. De musical was gebaseerd op de film 'The Fearless Vampire Killers'. Net als de film werd de musical geregisseerd door Roman Polanski.

In 1987 al had Andrew Braunsberg het plan opgevat om de film te bewerken tot stagemusical. Hij deelde dit plan met Peter Weck van de Vereinigte Buhnen Wien. De belangrijkste opgave die ze zagen was het bewerken van de film tot een script en liedteksten en het componeren van muziek die de sfeer van de film recht zou doen. Voor het script en de liedteksten dacht Weck direct aan Michael Kunze, voor de muziek zocht hij contact met o.a. Ennio Morricone. Weck wilde de productie echter ook zelf regisseren, maar moest eerst Elisabeth afronden, waardoor Tanz der Vampire op de lange baan werd geschoven. Het kwam uiteindelijk terecht bij de opvolger van Weck bij de Vereinigte Buhnen Wien, Rudi Klausnitzer. Hij had zelf geen regie-ambities en vroeg Polanski de regie op zich te nemen. Net als Weck zag ook in Kunze de perfecte man voor het script en de liedteksten. Kunze bleef voor het verhaal trouw aan de film. Ook bewaakte hij de opbouw van ene kommedie met een dramatische ontwikkeling.

Voor de muziek had Klausnitzer ook een sterke voorkeur, namelijk voor Jim Steinman. Steinman had al naam gemaakt als componist/producent van o.a Gloria Gainor en Meatloaf. Voor de muziek van Tanz der Vampire greep hij voor een groot deel terug op werk dat hij al eerder had gemaakt. Ongeveer zeventig procent van de muziek werd gerecycled uit andere, minder bekende projecten zoals 'The Dream Engine' en 'The Confidence Man' en zijn megahits 'Total Eclipse of the Heart' (Totale Finsternis) en 'Objects in the Rear View Mirror May Appear Closer Than They Are' van Meatloaf (Die Unstillbare Gier). De muziek van 'Total Eclipse of the Heart' werd zelfs het leidmotief van de musical.

Nadat de basis van de musical stond werden voor het ontwerp van het decor en de kostuums respectievelijk William Dudley en Sue Blane aangetrokken. De niet onbelangrijke choreografie was van Dennis Callahan.

De hoofdrollen werden gespeeld door Steve Barton (Graaf von Krolock), Cornelia Zenz (Sarah), Aris Sas (Alfred) en Gernot Kranner (Professor Abronsius). De rollen van Sarah en Alfred zijn dubbel bezet, zowel als zanger en als danser en kunnen zelfs gelijktijdig op het toneel zijn. Ook werd het publiek extra betrokken doordat spelers ook de zaal gebruiken. 

De eerste productie zou tot 15 januari 2000 in Wenen spelen.

Na Wenen werd de musical succesvol opgevoerd in diverse Duiste steden en ook in Estland. In 2002 werd de sprong naar Broadway gemaakt. Micheal Crawford zou de rol van Graaf von Krolock gaan spelen, maar had ook bedongen dat hij het creatieve proces zou overzien. De producenten in Amerika wilden de komische kant meer benadrukken en de show werd dan ook grotendeels herschreven. Officieel staat het nieuwe script op naam van Jim Steinman, Michael Kunze and David Ives. Davis Ives was door de producenten aangetrokken vanwege zijn ervaring met het schrijven van komedies. Steinman werd echter gedurende de ontwikkeling van de engelstalige versie ontslagen nadat hij zijn bedenkingen had geuit over de ontwikkeling van de show. Ook Kunze heeft uiteindelijk niet zijn goedkeuring gegeven aan de show. Ives heeft het script verder geschreven. Het script werd vervolgens door Crawford nog bewerkt. Het eindresultaat had niet veel meer van doen met het origineel, zoals blijkt uit oa. de songlist.
 

Na 61(!) previews openede de show op 9 december 2002 en kreeg slechte kritieken. Na slechts 56 officiele voorstellingen viel het doek. Dance of the Vampires werd met een verlies van $12 miljoen een van de grootste financiele debacles in de geschiedenis van Broadway. De flop op Broadway had geen effect op de populariteit van de show in Europa en zelfs in Japan.
 

De eerste Nederlandstalige productie leek door subsidieperikelen in Vlaanderen een vroege dood te sterven. Musical van Vlaanderen had bij de Vlaamse regering een dossier ingediend om zo subsidies te verkrijgen voor de productie van enkele kwalitatief hoogstaande musicals. De organisatie wil zo een tegengewicht bieden voor de commerciële titels die onder andere Studio 100 de laatste jaren op de Vlaamse podia bracht. De Vlaamse regering besloot positief op het verzoek van Musical van Vlaanderen, en ze kregen een structurele subsidie van 2,45 miljoen euro voor de periode 2010 tot en met 2012 toegezegd. Studio 100 en Stihmul stapte echter naar de rechter, waardoor de productie van Dans der Vampieren niet op de geplande datum 20 december 2009 in première kon gaan. De Raad van State stelde de klagers in het ongelijk en op 9 september 2010 ging de Vlaamse productie in de stadschouwburg van Antwerpen alsnog in première.