VERHAAL

 

 

 

 

 

 

 

 

 Eerste Acte
Daens hoort van bisschop Stillemans waar zijn nieuwe werkplek is, Onderpatoor te Drongen. Hij weigert en geeft aan alleen naar Aalst te zullen gaan.

 

De mannen, vrouwen en kinderen van Aalst werken onder erbarmelijke omstandigheden. Ze worden misbruikt, uitgebuit en werken dag en nacht voor een paar centen. Hun leven is monotoon en uitzichtloos.

 

(DE MAAT VAN MIJN LEVEN)

 

Als de hoogzwangere Nini, uit pure vermoeidheid, bijna onder de machines gewond raakt, wordt zij hardhandig de laan uit gestuurd door de ploegbaas, Schmidt.

 

(ONDER DE HOGE BOMEN)

 

Daens komt aan op het station van Aalst. Pastoor Ponnet is verrast hem te zien. Daens wordt direct geconfronteerd met het harde leven in Aalst als hij wordt geconfronteerd met het lijkje van Nini, ze is omgekomen van de kou. Daens onderneemt direct actie en zoekt de ouders van Nini op, die hun vaste stek hebben in het cafe.

 

(SANTE MIJN BIEKEN)

 

Daens trekt in bij zijn broer Pieter, in diens drukkerij. Hij vertelt zijn broer over de ellende die zich in Aalst afspeelt. Hij weet Pieter snel te overtuigen dat er iets moet gebeuren, zo kan het langer!

 

(DOE IETS)
 

GENOEG DODE KINDEREN IN AALST! het krantenartikel van Daens doet veel stof opwaaien in de straten van Aalst

 

(IK DOE IETS)

 

Een gewone werkdag in Aalst. De mannen die werken in de textielfabriek worden door Schmidt ontstagen. Orders van hoger hand, vrouwen en kinderen zijn goedkoper.

 

Daens onderwijst ondertussen latijn aan de zoon van Borremans, baas van de textielfabriek. Daens wordt geconfronteerd met de haat tegen de burgerij en ontmoet zo bij toeval de familie Scholiers. Nette Scholiers vertelt hem over haar troosteloze leven en haar twijfel in God.

 

Naar aanleiding van de artikelen van Daens komt er een onderzoek naar de werkomstandigheden in de fabrieken. Charles Woeste, voorzitter van de katholieke partij, is in paniek. Bisschop Stillemans bedenkt een list om de onderzoekscommissie te misleiden.

 

Als de commissie komt kijken worden de kinderen tijdelijk weggestopt en alles verloopt volgens plan.

 

(DE COMMISSIE)

 

De arbeidsvrouwen staan machteloos. De commissieleden spreken Frans, zij spreken alleen Nederlands. Ze kunnen de commissieleden niet vertellen over de werkelijke arbeidsomstandigheden en de kinderen.

 

(WEEFLIED)

 

Nette ontmoet Jan. Nette is na het mislukte bezoek van de commissie bitter over de toekomts. De socialistische Jan daarentegen leeft op hoop. Na de verkiezingen zal alles veranderen. Daar is hij van ovetuigd.

 

(OGEN DICHT)

 

Een kind sterft onder de weefmachines en de maat is vol. De vrouwen gaan op de barricaden, geen woorden maar daden!

 

(SLUIT U AAN)

 

De gendarmes voeren een charge uit met als gevolg dat nog meer slachtoffers vallen.

 

(LACRIMOSA)

 

Daens beseft dat de strijd pas begonnen is en verdringt pastoor Ponnet van de spreekstoel om de preken voor het algemeen stemrecht. De burgerij verlaat geschokt de kerk. De arbeiders leven op, eindelijk spreekt er iemand voor hen. Een stem voor het volk!

 

Ponnet is ontdaan door de actie van Daens en klaagt bij de bisschop. Hij krijgt weinig bijval van van de bisschop en droomt van een voor hem onbereikbare wereld.

 

(PAUS PONNET)

 

Gesterkt door de onverwachte steun die ze hebben ervaren  zijn de arbeiders van Aalst in staking gegaan. Schmidt en Ponnet proberen de stakers over te halen om te werken door ze warme soep aan te bieden. De stakers daarentegen worden gestraft. De socialisten hebben echter ook soep en daar mogen alle stakers van mee eten.

 

(DE INTERNATIONALE)

 

Daens wordt door bisschop Stillemans op het matje geroepen omdat hij aan politiek doet in de kerk. Stillemans verbiedt Daens nog te preken.

 

(DOE IETS, REPRISE)

 

Ontdaan van zijn preekstoel besluiten Daens en en zijn broer Pieter een nieuwe politieke partij op te richten, tegen de katholieke partij. De Christen Volkspartij, een partij voor iedereen, voor hoop op een betere toekomst.

 

(OP DAENS)

 

Daens kan rekenen op een grote achterban, maar door fraude van Ponnet wordt hij buiten het parlement gehouden.

 

Het bedrog komt echter aan het licht en Daens zal zijn opwachting mogen maken in het parlement. De arbeiders van Aalst zijn hoopvol voor de toekomst.
 

(AAN HET EINDE VAN DE HORIZON)

 

Tweede Acte
Een enthousiast menigte begeleidt Daens naar zijn eerste werkdag in het parlement.

 

(EEN NIEUW BEGIN)

 

Hier schetst Daens eerst in het Frans en daarna in de Nederlands de situatie in Aalst. Hij haaLt fel uit naat Woeste. Daens woorden hebben onverwacht succes bij de toehoorders en Woest leidt een publieke nederlaag. Hij zweert wraak.

 

(FACE A FACE)

 

De clerus voelt zich bedreidgd door het politieke succes van Daens isn de verdeeldheid die ontstaan is tussen de katholieken. Tijdens een onschuldig spelletje petanque wordt een gemeen plan gesmeed om Daens van zijn voetstuk de halen.

 

(DE COMMISSIE, REPRISE)

 

Daens wordt op audientie gevraagd bij de paus en vertrekt naar Rome. Hij is hoopvol, maar als de dagen verstrijken en de paus hem niet wil ontvangen, stijgt zijn twijfel.

 

(HET VATICAAN)

 

Uiteindelijk krijgt hij een brief waarin de paus zich schaart achter de mening van bisschop Stillemans. Daens is verbijsterd.

 

Terug in Aalst wordt Daens openlijk door Ponnet en Woeste vernederd om het feit dat hij niet bij de paus is ontvangen en omwille van de blaam die hij in Rome heeft gekregen.

 

(FACE A FACE, REPRISE)

 

Nette heeft een geheim afspraakje met Jan. Hij leert haar lezen. Met een briefje verklaart hij haar zijn liefde.

 

In de fabriek worden ondertussen alle Daensisten door Scmidt ontslagen. Allemaal behalve Nette. Als zij na haar afspraakje met Jan terugkomt in de fabriek is iedereen weg. Alleen Schmidt is aanwezig.  Als zij zich niet vrijwillig aan hem geeft dwingt hij haar op de grond en verkracht haar.

 

(WEEFLIED, REPRISE)

 

Een verwarde Nette komt te laat thuis. Haar broer Louis is er van overtuigd dat ze zich heeft laten nemen door de socialistische Jan. Moeder Scholiers ziet al snel wat er is gebeurd en stuurt iedereen weg om met haar dochter te praten.

 

(LIEFDE IS DE ALLERSCHOONSTE LAST)

 

Het is carnaval en het feestgedruis doet de gemoederen verhitten. Jan probeert Nette te benaderen, maar deze wil niets van hem weten. Jan begrijpt niet wat er aan de hand is en verlaat het carnaval.

 

(WIJ ZIJN DE JONGENS VAN DE VARKENSMARKT)

 

Jan is naar de bossen rondom Aalst gegaan. Hij is gevolgd door Louis die er van overtijgd is dat Jan zijn zusje iets heeft aangedaan. Louis is niet alleen en heeft een groepje aggresieve vrienden bij zich. Jan heeft geen schijn van kans en wordt door de groep in elkaar geslagen en getrapt. Als Louis op het punt staat Jan voorgoed het zwijgen op te leggen worden ze gestoord. De groep stuift weg en Jan vlucht.

 

(BOKKENLIED)

 

Het is Daens en zijn  broer die, onwetend van wat zich zojuist in het bos heeft afgespeeld, hebben de rust van het bos opgezocht. Steeds meer groeit de twijfel bij Daens. Er heerst verdeeldheid onder het volk, maar ook in hem. Kiest hij voor zijn eigen ideologie of voor de kerk?

 

(WEER ALS TOEN)

 

Ze worden bruusk onderbroken door Sjefke Scholiers, het jongere broertje van Nette. De drukkerij staat in brand. De vrouw en kinderen van Pieter zijn ongedeerd, maar het huis en de drukkerij zijn niet meer te redden. Voor Daens is het de druppel die de emmer doet overlopen.

 

(ONDER HOGE DIKKE BOMEN)

 

Hij trekt zich niet alleen terug uit de politiek, maar ook uit Aalst. Hij vraagt bisschop Stillemans voor een overplaatsing.

 

Daens wordt ontheven uit het priesterambt en door Stillemans overgeplaatst naar een krankzinnigengesticht. Al gauw ontvangt hij een brief van Jan. Aalst heeft hem nodig. De situtie is verslechterd. Sjefke Scholiers is toen hij eten probeerde te stelen bij Borremans verscheurd door de waakhonden en pater Ponnet wil hem niet begraven omdat hij een dief is.

 

(WAT BLEF ER VAN ME OVER)

 

Daens vertrekt per direkt terug naar Aalst. Ponnet is verbaasd Daens weer te zien, maar kan hem niet tegenhouden om de begrafenis van Sjefke te leiden. Als iedereen weg is blijft Nette alleen achter bij het graf van haar broertje. Ze vertelt hem over hoop voor de toekomst.

 

Jan komt de begraafplaats op om Nette te steunen. Dit keer stuurt ze hem niet weg. Samen dromen ze over een mooie toekomst.

 

(OGEN DICHT, REPRISE)

 

Er heerst nog altijd verdeeldheid in de katholieke kerk en bisschop Stillemans eist dat Daens afstand doet van zijn poltieke activiteiten en het priesterambt weer opnemen. Hij hoopt zo de katholieken te verenigen. Daens weigert en loop tweg, stroomopwaarts.

 

(WEER ALS TOEN / TWEE HARTEN, TWEE ZIELEN / FINALE ACTE 2)