Toneelstuk
In 1973 schreef Jean Poiret het toneelstuk La Cage aux Folles. Het toneelstuk vertelde verwikkelingen als de zoon van een homoseksueel stel (Renato, de manager van een nachtclub in St. Tropez met travestie-optredens en Albin, de ster van de show) verliefd wordt op de dochter van een extreem conservatieve ouders. Het stuk werd geregisseerd door Edouard Molinaro. Jean Poiret zelf speelde in het originele toneelstuk de rol van Renato Baldi. De rol van Albin werd gespeeld door zijn goede vriend Michel Serrault. Het toneelstuk was direct een groot succes. Het zou vijf jaar spelen in het theater Palais Royal en daarna nog twee jaar in Variétés.
Films
In 1978
werd het populaire toneelstuk bewerkt tot een film. Poiret zelf
schreef het script, in samenwerking met Edouard Molinaro, Jean
Poiret, Francis Veber en Marcello Danon. De regie was wederom in
handen van Edouard Molinaro. De film vertelde hetzelfde verhaal
als het toneelstuk. Michel Serrault hernam zijn rol als Albin,
maar Poiret werd vervangen door de Italiaanse acteur Ugo
Tognazzi. De rol leverde Michel Serrault een Cesar op voor beste
acteur (1979). De muziek voor de film werd gecomponeerd door
Ennio Morricone.
Niet alleen in Frankrijk was de film populair, ook in het buitenland wist de film veel publiek te trekken. In Amerika stond de film een jaar lang op het programma van het Paris Theatre een filmhuis in New York. La Cage aux Folles was jarenlang de best bezochte niet Engelstalige film.
De film kreeg nog twee vervolgfilms, La Cage aux folles II (1980), en La Cage aux folles III - 'Elles' se marient (1985). De laatste film werd niet geregisseerd door Molinaro, maar door Georges Lautner.
Voor La Cage aux Folles II was Poiret wederom betrokken als schrijver. Samen met Francis Veber en Marcello Danon schreef hij het script. Ugo Tognazzi en Michel Serrault kropen wederom in de huid van Renato en Albin. In deze film werden Renato en Albin onschuldige slachtoffers van een spionagecomplot. Ze worden gezocht in verband met een verdwenen microfilm. Het stel vlucht naar de boerderij van Renato's familie. Hier wordt Albin al snel een lustobject voor een stel eenzame knechten.
Bij La Cage aux Folles III was Jean Poiret niet meer betrokken. Het script werd geschreven door Michel Audiard, Christine Carère, Marcello Danon , Gérard Lamballe, Georges Lautner en Philippe Nicaud. In deze film kan Albin een fortuin erven van zijn tante Emma. Hij met dan wel met een vrouw trouwen en een kind met haar krijgen. Albin ziet dit totaal niet zitten, maar Renato heeft het geld nodig om de nachtclub te redden. Met tegenzin meldt Albin zich bij een huwelijksmakelaar en probeert uit alle macht over te komen als een conservatieve heteroseksueel. Als alle hoop verloren lijkt komen ze het zwangere meisje Cindy tegen. Zij besluit dat trouwen met Albin nog altijd beter is dan zichzelf van kant maken.
De twee vervolg films hebben het succes van de originele film nooit geëvenaard.
In 1996 werd een Engelstalige remake gemaakt van de eerste film, The Birdcage. Het verhaal werd bewerkt door Elaine May die de plaats van actie verplaatste naar South Beach Miami. Renato werd Armand Goldman, gespeeld door Robbin Williams, en Albin/Zaza werd Albert/Starina, gespeeld door Nathan Lane. De film werd gemengd ontvangen en heeft ook nooit het succes van het origineel gehaald.
De musical
Al in 1976 ontstond bij Alan Carr het idee om van het toneelstuk een musical te maken. Hij had het La Cage aux Folles in Parijs gezien en was onder de indruk van de reacties van het publiek. Twee jaar was hij bezig om de rechten voor de show in handen te krijgen. Nadat op Broadway bekend werd dat hij van plan was een musical te maken van de show kreeg hij van alle kanten te horen dat een show over een homoseksueel stel geen succes zou worden. Het onderwerp was te controversieel om het grote, veelal conservatieve, publiek naar de theaters te trekken.
Carr
liet zich hierdoor niet van de wijs brengen en zocht contact met
zo ongeveer iedere succesvolle componist, schrijver en
regisseur. Geen van allen hadden ze trek in deze opdracht. Carr
veranderde van strategie en besloot eerst een acteur te zoeken
die de rol van Albin zou kunnen spelen. In dit kader bezocht hij
een uitvoering van Torch Song Trilogy om Harvey Fierstein aan
het werk te zien. Bij het zien van de show was hij zo onder de
indruk van de humor, de warmte en aandoenlijkheid van het script
dat ook door Fierstein was geschreven. Carr vroeg Fierstein om
het script voor La Cage aux Folles te schrijven. Daarna
benaderde hij componist Jerry Herman. Herman zelf had na het
zien van de film uit 1978 geprobeerd de rechten voor de show te
krijgen. Hij was er van overtuigd dat hij deze musical moest
maken. Nadat Fierstein en Herman aan boord waren kwam ook
regisseur Arthur Laurents het team versterken.
Inmiddels was het politieke klimaat aan het veranderen en waaide er een zeer conservatieve wind door Amerika. Het was ook de beginperiode van de AIDS-epedemie, in die periode vaak nog homokanker genoemd. Het leek dus niet bepaald een klimaat waarin een show rond een homoseksueel stel aan zou slaan bij het publiek. Het creatieve team, allen homo's, waren echter overtuigd van hun visie. Ze wilden in deze moeilijke tijden voor homo's een tegenwicht bieden met een schitterende, flonkerende show. Bij deze show moesten mensen even hun problemen en angsten kunnen vergeten.
Ze besloten om op een niet confronterende, niet controversiële manier de focus te leggen op het homostel. De relatie tussen George en Albin moest vooral door de muziek worden benadrukt. Daar waar in het toneelstuk de nadruk lag op de confrontatie tussen het homostel en de conservatie toekomstige schoonvader, koos Fierstein ervoor in de musical de focus te leggen op de zelfzuchtigheid van de zoon van het stel. Met dit thema, een kind dat zich schaamt voor zijn ouders, zou een groot publiek zich kunnen identificeren. Verder werd de show vormgegeven in de beste tradities van Broadway met prachtige decors, uitbundige kostuums, glamoureuze chorus girls (voornamelijk travestieten) en weelderige, romantische muziek.
Om
het conservatieve publiek niet tegen de borst te stuiten werden
twee bekende, heteroseksuele acteurs gecast voor de twee
hoofdrollen. George Hearn (Albin) en Gene Barry (Georges). In de
regie koos Luarents ervoor de twee niet te laten zoenen, zelfs
een vluchtig kusje op de wang was uit den boze. In de
PR-campagne werd er alles aan gedaan om de nadruk te leggen op
het thema gezin. In de biografie van Fierstein werd al zijn
homo-gerelateerd werk weggelaten (overigens met uitzondering van
succesvolle Torch Song Trilogy).
Na vijftien try-outs ging de show op 21 augustus 1983 in première in het Palace Theatre. Hoewel er van verschillende kanten kritiek was op de keuzes die waren gemaakt werd de show een grote hit op Broadway. De originele Broadwayshow zou uiteindelijk na 1761 voorstellingen de deuren sluiten. In 1984 won La Cage aux Folles drie Tony-awards. Ironisch genoeg mocht George Hearn bij het optreden bij de uitreiking van Tony-awards van tv-station CBS het nummer I Am What I Am niet als travestiet uitvoeren.
La Cage aux Folles werd hiermee de eerste hitmusical op Broadway rond een homoseksueel stel. In eerdere musicals werden wel homoseksuele karakters opgevoerd, maar nooit als de hoofdpersoon.
De eerste productie op West End in 1986 was minder succesvol. De show ging op 7 mei in het London Palladium in première. George Hearn nam ook in Londen de rol van Albin op zich. Dennis Quilley speelde Georges. Na slechts 8 maanden werd de voorstelling in Londen gesloten.
In 2004 volgde een revival op Broadway met Gary Beach als Albin en Daniel Davis als Georges. Waren in 1983 nog vrouwen aanwezig tussen de Cagelles, in deze productie bestonden ze alleen uit mannen. De revival stopte van 229 voorstellingen.
In 2007 kreeg Londen een nieuwe kans. Na eerst succesvol in met Menier-Chocolat Factory te hebben gestaan verhuisde de productie in oktober 2008 naar het Playhouse Theatre. De rollen van Albin en Georges werden gespeeld door Douglas Hodge en Denis Lawson. In januari 2009 werden de rollen overgenomen door Graham Norton (presentator van o.a. de zoektochten naar musicaltalent How do we solve a problem like Maria, Any dream wil do en I'd do anything or you) en Steven Pacey.
In 2010 werd La Cage aux Folles de openingsvoorstelling van het in zijn geheel gerenoveerde De La Mar Theater in Amsterdam. Gekozen was om de Menier-Chocolat Factory productie als uitgangspunt te nemen. De hoofdrollen werden gespeeld door Stanley Burleson (George) en Jon van Eerd (Albin/Zaza). Jon van Eerd nam ook de vertaling van de dialogen op zich. De liedteksten werden vertaald door Martine Bijl.
Op 28 november 2010 ging de show in aanwezigheid van de koningin in première. De show zou tot eind januari in het De La Mar Theater spelen om daarna voor een korte tour het land in te trekken. Op 1 juni 2011 keerde de show terug naar de thuisbasis in het De La Mar Theater om de tour af te sluiten. Op 19 juni 2011 werd de laatst show gespeeld.
| Prijzen | |||
| Award | Jaar | Categorie | Genomineerd/Winnaar |
| Award | Jaar | Categorie | Genomineerd/Winnaar |
| Tony Award | 1984 | musical | winnaar |
| Tony Award | 1984 | mannelijke hoofdrol (George Hearn) | winnaar |
| Tony Award | 1984 | mannelijke hoofdrol (Gene Barry) | genomineerd |
| Tony Award | 1984 | kostuumontwerp (Theoni V. Aldredge) | winnaar |
| Tony Award | 1984 | lichtontwerp (Jules Fisher) | genomineerd |
| Tony Award | 1984 | choreografie (Scott Salmon) | genomineerd |
| Tony Award | 1984 | regie (Arthur Laurents) | winnaar |
| Tony Award | 1984 | script | winnaar |
| Tony Award | 1984 | score (Jerry Herman) | winnaar |
| Drama Desk Award | 1984 | musical | genomineerd |
| Drama Desk Award | 1984 | mannelijke hoofdrol (George Hearn) | winnaar |
| Drama Desk Award | 1984 | script (Harvey Fierstein) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 1984 | liedteksten (Jerry Herman) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 1984 | muziek (Jerry Herman) | winnaar |
| Drama Desk Award | 1984 | orkestraties (Jim Tyler) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 1984 | kostuumontwerp (Theoni V. Aldredge) | winnaar |
| Drama Desk Award | 1984 | lichtontwerp (Jules Fisher) | genomineerd |
| Laurence Olivier Award | 1986 | mannelijke hoofdrol (George Hearn) | genomineerd |
| Tony Award | 2005 | revival musical | winnaar |
| Tony Award | 2005 | mannelijke hoofdrol (Gary Beach) | genomineerd |
| Tony Award | 2005 | choreografie (Jerry Mitchell) | winnaar |
| Tony Award | 2005 | kostuumontwerp (William Ivey Long) | genomineerd |
| Drama Desk Award | 2005 | revival musical | winnar |
| Drama Desk Award | 2005 | choreografie (Jerry Mitchell) | winnaar |
| Drama Desk Award | 2005 | kostuumontwerp (William Ivey Long) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | revival musical | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | mannelijke hoofdrol (Douglas Hodge) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | mannelijk hoofdrol (Denis Lawson) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | mannelijke bijrol (Jason Pennycooke) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | regie (Terry Johnson) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | choreografie (Lynne Page) | genomineerd |
| Laurence Olivier Awards | 2009 | kostuumontwerp (Matthew Wright) | genomineerd |
| Critic's Circle Award | 2009 | musical | winnaar |
| WhatsOnStage Award | 2010 | overname van een rol (John Barrowman) | winnaar |
| Tony Award | 2010 | revival musical | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | mannelijke hoofdrol (Kelsey Grammar) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | mannelijke hoofdrol (Douglas Hodge) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | mannelijke bijrol (Robin De Jesús) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | regie (Terry Johnson) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | orkestraties (Jason Carr) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | decorontwerp (Tim Shortall) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | kostuumontwerp (Matthew Wright) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | lichtontwerp (Nick Richings) | genomineerd |
| Tony Award | 2010 | geluidontwerp (Jonathan Deans) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | musical | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | mannelijke hoofdrol (Stanley Burleson) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | mannelijke hoofdrol (Jon van Eerd) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | choreografie/musical staging (Nichola Treherne) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | decorontwerp (Carla Janssen - Höfelt) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | geluidsontwerp (Jeroen ten Brinke) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | pruiken/make-up (Sjoerd Didden) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | kostuums (Cocky van Huijkelom) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | script (Harvey Fierstein) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | liedteksten (Jerry Herman) | genomineerd |
| John Kraaykamp Musical Award | 2011 | vertaling/bewerking (Martine Bijl / Jon van Eerd) | genomineerd |
| Media | ||||
| Castalbums | artiest | 1CD/2CD/DVD | Taal | Jaar |
 |
Originele Broadway Cast | 1 CD | Engels | 1983 |
 |
Berlijnse Cast | 1 CD | Duits | 1986 |
 |
Broadway Revival Cast | 1 CD | Engels | 2010 |
| DVD's | ||||
 |
Film | 1DVD | Frans | 1978 |
| Overigen | ||||
 |
London Theatre Orchestra en Cast | 1 CD | Engels | 2002 |